Сверь числа и знаки с фото.
3.48. A (8; 0), B (-2; 3), C (-2; 5) және D (2; 5) нүктелерінің қайсысы \(y = -0,5x + 4\) түзуінің бойында жатады? Осы сызықтық функцияның графигін салыңдар.
Жауабы: \(y=-0{,}5x+4\) түзуінің бойында A(8; 0) және C(−2; 5) нүктелері жатады. Ал B(−2; 3) мен D(2; 5) бұл түзуде жатпайды.
Негізгі принцип. Нүкте \((x_0; y_0)\) түзудің бойында жатады ⟺ оның координаталары түзу теңдеуін қанағаттандырады, яғни теңдік орындалады: \[ y_0=-0{,}5x_0+4 \] Сондықтан әр нүкте үшін х-ті қоямыз, шыққан мәнді нүктенің у-імен салыстырамыз.
| Нүкте | \(x\) | Есептеу: \(-0{,}5x+4\) | Шыққан \(y\) | Берілген \(y\) | Қорытынды |
|---|---|---|---|---|---|
| A(8; 0) | 8 | \(-0{,}5\cdot 8+4=-4+4=0\) | 0 | 0 | жатады |
| B(−2; 3) | −2 | \(-0{,}5\cdot(-2)+4=1+4=5\) | 5 | 3 | жатпайды |
| C(−2; 5) | −2 | \(-0{,}5\cdot(-2)+4=1+4=5\) | 5 | 5 | жатады |
| D(2; 5) | 2 | \(-0{,}5\cdot 2+4=-1+4=3\) | 3 | 5 | жатпайды |
B үшін түзудегі нүкте (−2; 5), ал D үшін — (2; 3); олар берілген нүктелермен сәйкеспейді, сондықтан олар түзуден тыс қалады.
Графикті салу. Сызықтық функцияның графигі — түзу, оны салуға екі нүкте жеткілікті. Кестеден ыңғайлы екеуін аламыз: \((0; 4)\) және \((8; 0)\) (немесе \((-2; 5)\) және \((2; 3)\)). Осы нүктелерді координаталық жазықтықта белгілеп, сызғышпен қосамыз — шыққан түзу \(y=-0{,}5x+4\) болады. \(k=-0{,}5<0\) болғандықтан түзу солдан оңға қарай кемиді, ал \(b=4\) болғандықтан Оу осін \((0; 4)\) нүктесінде қияды.
Тексеру: A үшін \(-0{,}5\cdot 8+4=0\) ✓, C үшін \(-0{,}5\cdot(-2)+4=5\) ✓. Демек дұрыс жауап — тек A және C.
Ұқсас тапсырмада солай істейсің: әр нүктенің х-ін қойып, шыққан у-ді берілген у-мен салыстыр; тең болса — нүкте түзуде жатады.