Новая Школа - онлайн-школа подготовки к ЕГЭ
Задача Задача №3818477
А
Аноним
14 часов назад · публичный вопрос
А
Аноним

пікір тірі адамдай жаз 671сөз

Ответ нейросети
14 часов назад

Пікір: Оралхан Бөкей — «Мұзтау» / «Қар қызы» (шамамен 671 сөз)

Бұл кітапты мен кездейсоқ қолыма алдым: кітапхана сөресінде мұқабасындағы қысқы орман мен бұғылардың суреті көзіме түсті. Атын оқығанда — «Мұзтау», авторы — Оралхан Бөкей. Осылай танысып едім, екі күннің ішінде оқып шықтым.

Бірінші беттен бастап мені таң қалдырған нәрсе — тыныштық. Автор асықпайды, оқырманды да асықтырмайды. Ол тауды, қарды, желді суреттегенде, менің көз алдыма шынымен де биік, суық, бірақ адал әлем келеді. Бұл кітапты дауыстап емес, ішінен оқыған дұрыс сияқты.

Мұзтау — бұл жай ғана тау емес. Мен оны адамның ар-ұжданының бейнесі деп түсіндім. Биік, алыс, суық. Оған жету оңай емес, бірақ жеткен адам өзгермей қалмайды. Тау ешкімді алдамайды: ол бар болмысымен сені сынайды. Осы ой маған кітапты оқыған сайын күшейе түсті, әрі соңына дейін мені тастамады.

Оралхан Бөкейдің тілі ерекше. Оның сөйлемдері қысқа, кейде тіпті үзіліп қалғандай әсер қалдырады, бірақ дәл сол үзілістерде көп мағына жатыр. Ол табиғатты суреттегенде бояуға салмайды, сараң сөйлейді — сондықтан әр сөз салмақты болып шығады. Мен бірнеше жерді екі рет оқыдым, өйткені бірінші ретте мағынасын толық ұқпай қалдым.

Кітапта адам мен табиғат арасындағы қарым-қатынас негізгі орын алады. Адам табиғаттан күш алады, бірақ одан қорқады да. Мен үшін бұл — біздің бүгінгі өміріміз туралы да кітап. Қазір біз табиғатты ұмытып, оны тек демалыс орны ретінде қабылдаймыз. Ал Оралхан Бөкей үшін тау — тірі жаратылыс, оның өз мінезі бар.

Кейіпкерлері көп сөйлемейді, бірақ көп сезінеді. Мен үшін ең әсерлісі — жалғыздық тақырыбы. Кітаптағы адамдар бір-біріне жақын болғысы келеді, бірақ бірдеңе кедергі болады: әдетте бұл — өздерінің қаталдығы мен үнсіздігі. Осындай сәттерде мен кейіпкерлерге ашуланамын да, аяймын да.

Кітаптың екінші бөлігі — «Қар қызы». Ол мүлдем басқа кілтпен жазылған сияқты: мұнда нәзіктік, махаббат, ішкі діріл бар. Егер «Мұзтау» суық болса, «Қар қызы» — сол суықтың ішіндегі жылылық. Екі шығарманы бір кітаптан оқу — үлкен сый сияқты. Меніңше, оларды бөліп қарауға болмайды: бірінде адам табиғатпен сөйлессе, екіншісінде адам адаммен сөйлеседі.

Оқыған кезде мен өз әжемді есіме түсірдім. Ол да тау жақтан келген, сөзге сараң, бірақ жүрегі жылы адам еді. Кітаптағы кейбір сөйлемдерді оқығанда, менің ішімде бір нәрсе босап кеткендей болады. Меніңше, жақсы кітаптың белгісі осы: ол сенің өз өміріңе апарар жолды көрсетеді.

Кітаптың кемшілігі де бар деп ойлаймын. Кейде оқиға баяу жүреді, әсіресе ортасында. Қазіргі жылдам өмірге үйренген оқырманға бұл қиын болуы мүмкін, мен өзім бір сәтте кітапты бір жаққа қоя салғым келгенін жасырмаймын. Бірақ мен бұл баяулықты кемшілік емес, автордың әдейі таңдаған әдісі деп қабылдадым: шығарма сені асықтырмай, өз қарқынымен алып жүреді.

Кітаптың көлемі де ыңғайлы — жүз он бет. Мен оны кешкісін, шам жарығында оқыдым. Кейде бір бетті оқып болып, кітапты жауып, терезеге қарап отыратынмын. Осындай үзілістер кітаптың бөлігіне айналды.

Диалогтар туралы бөлек айтқым келеді. Кітапта кейіпкерлер көп сөйлемейді, сондықтан әр сөз бағалы. Айтылмаған нәрсе беттің астында қалып, оқырманның өз ойымен толығады. Мен мұны қазіргі әдебиетте сирек кездестіремін: көбіне бәрі түсіндіріліп, айтылып қойылады.

Тағы бір ой: кітапты оқығанда мен досыма хабарласып, жекелеген сөйлемдерді оқып бердім. Ол тыңдады, содан кейін өзі де оқығысы келді. Меніңше, кітаптың нағыз сынағы — оны басқа бір адамға айтқың келуі. Бұл кітап менде сол сезімді тудырды.

Мұзтау бейнесі менің ойымша қазіргі заманда да маңызды. Біз биікке ұмтыламыз, бірақ жолдағы суықты, шаршауды есепке алмаймыз. Кітап осы жөнінде ашық айтпайды, бірақ сездіреді. Міне, сондықтан да бұл кітап жас оқырманға керек деп ойлаймын.

Егер бұл пікірді оқып отырған адамның жасы он төрттен жоғары болса, мен бұл кітапты сеніммен ұсынамын. Табиғатты, тыныш әңгімені, ойлануды ұнататындарға дәл келеді. Ал жеңіл оқиға, күлу, қуану үшін алсаңыз, бұл кітап сізді шаршатып жіберуі мүмкін.

Оралхан Бөкей туралы бұрын тек естігенмін, ал енді оның басқа шығармаларын да оқығым келеді. Әсіресе «Атау-кере» мен «Тортай мінер ақ боз ат» деген әңгімелерін достарым жиі атайды. Егер олар да осы кітапқа ұқсас болса, мен ұтылмаймын деп ойлаймын.

Мен үшін ең есте қалғаны — соңғы беттер. Кітапты жауып, ұзақ отырып қалдым. Ішімде бір тыныштық пен бір ызғар қатар тұрды. Мұзтау да, Қар қызы да — адамның өзі туралы әңгіме. Ал адам туралы әңгіме ешқашан ескірмейді.

Қорытындылай келе: «Мұзтау» — баяу, терең, шынайы кітап. Оны оқып шығу үшін уақыт пен тыныштық керек, бірақ ол берген ой ұзаққа қалады. Мен бұл кітапты қайта оқимын деп ойлаймын — және екінші ретте одан да көп нәрсе табатыныма сенемін. Менің бағам — бес жұлдыздан төрт жарым.


Неге бұл пікір осылай құрылған (принцип)

Пікір — мазмұнның қысқаша баяндамасы емес, сіздің ойыңыз. Сондықтан оның қаңқасы мынадай:

  1. Кіріспе — кітапты қалай тапқаныңыз (кітапхана, кеңес, мұқаба).
  2. Алғашқы әсер — бір-екі нақты деталь (шам жарығы, екі күн, досыңызға оқып беруіңіз). Дәл осы детальдар пікірді «тірі» етеді.
  3. Талдау — негізгі бейне (Мұзтау — символ), тіл, кейіпкерлер, тақырып.
  4. Жеке байланыс — «менің әжем», «менің сезімім». Бұл бөлік сіздің дауысыңызды береді.
  5. Әділдік үшін кемшілік — баяулық. Тек мақтаған пікірге сенім аз; бір сын пікірді шынайы қылады.
  6. Кімге арналған — нақты оқырман (14+, табиғатты сүйетіндер).
  7. Қорытынды — баға және «қайта оқимын ба?» деген жауап.

Проверка: мәтінде оқиғаны қайта санамадым, кейіпкер есімдерін ойдан жазбадым — тек өз әсерімді, талдауымды және нақты бақылауларымды бердім. Осылай жазсаңыз, пікір де шынайы шығады, көлемі де толығады.

Обсуждение

2 сообщения
А
Аноним

Қар қызына» бөлек пікір жазып берші

Нейросеть14 часов назад

Пікір: Оралхан Бөкей — «Қар қызы»

Бұл повесті мен «Мұзтаудан» кейін бір деммен оқыдым. Шынымды айтсам, алдын ала бір нәрседен қорықтым: «Мұзтау» соншалықты салмақты, суық әрі мықты болды, енді қолыма алғаным сол сезімді қайталамаса, көңілім қала ма деп қорқады екен адам. Ал болғаны керісінше. «Қар қызы» мені дәл сол суықтың ішінен жылылық іздеп тапқандай болды.

Оны мен автобуста, терезе жанында отырып оқыдым. Сыртта қар жауып тұрды, ал беттерде де қар туралы жазылған. Осы сәйкестік маған біртүрлі әсер етті: мен кітапты оқып отырғанымды ұмытып, әлдебір таныс жерде жүргендей болдым. Көп кітапта мұндай сәйкестік болмайды, ал бұл жолы дәл келіп қалды.

Мазмұнын қайта санап шығуды дұрыс деп санамаймын — оны әр адам өз көзімен оқып, өз сезімімен өлшеуі керек сияқты. Бірақ мынаны айтамын: бұл повесть махаббат туралы, және ол махаббатты үлкен сөздермен, даурықпай суреттейді. Мұнда ұран жоқ, ант жоқ. Тек екі адам, қыс, араларындағы үнсіздік. Ал үнсіздік, меніңше, кейде сөзден де көп нәрсе айтады.

«Қар қызы» деген атау — бұл жай атау емес. Мен оны былай түсіндім: қар сияқты таза, қар сияқты жеңіл, және қар сияқты — ұстап қалсаң, қолыңда еріп кетеді. Осы ой маған кітапты оқыған сайын күшейе түсті. Қар жауғанда әлем қандай тыныш болса, бұл повесть те сондай тыныш. Бірақ сол тыныштықтың астында бір мұң жатыр.

Оралхан Бөкейдің тілі «Мұзтауда» қатал, сараң еді, ал мұнда жұмсара түскен. Сөйлемдері қысқа болғанымен, ішінде әлдебір әуен бар. Мен кейбір сөйлемдерді дауыстап оқып көрдім — шынымен де естілгенде басқаша болады екен. Бұл — автордың сөзді жай ғана ақпарат үшін емес, дыбыс үшін де таңдағанын көрсетеді.

Кейіпкерлер аз сөйлейді. Мен мұны кемшілік деп ойламаймын. Керісінше, сол аздықтан көп нәрсені ұқтым: адамның жақын адамға деген сезімін айтуға батылы жетпейтіні, оның орнына үнсіз қарап отыратыны — біздің өмірде де жиі кездеседі ғой. Мен осы жерде өзімді танығандай болдым. Кейде ең қымбат сөзді айта алмай, жай ғана күтіп отырасың.

Кітаптың ең әсерлі жері — соңы. Мен оны қайта оқыдым, өйткені бірінші ретте толық ұқпай қалдым. Екінші ретте түсінгенім: автор бәрін түсіндіріп бермейді, оқырманға орын қалдырады. Осы орынды толтыру — менің өз міндетім болды. Бұл әдіс маған қатты ұнады, әрі сәл ренжітті: мен бәрін білгім келді, ал автор маған тек жартысын берді.

Кемшілігі де жоқ емес. Кейде оқиға баяу, тіпті тоқтап қалғандай болады. Қазір бәрі жылдам, қысқа бейне, тез шешімге үйренген оқырманға бұл шыдамсыздық тудыруы мүмкін. Мен өзім бір жерде кітапты бүктеп қойып, телефонды ашқым келгенін жасырмаймын. Бірақ қайта оралдым. Оралған кезде сол баяулық керемет болып көрінді — асықпай сөйлеген адамның даусына ұқсады.

Жеке байланысым туралы да айтайын. Бұл повесть маған балалық шағымдағы бір қысқы кешті есіме түсірді: ауылда, әжемнің үйінде, пештің жанында отырғанбыз, сыртта боран. Мен ол кезде кішкентай едім, бірақ сол жылылық пен сол тыныштық әлі күнге дейін жадымда. «Қар қызы» дәл сол сезімді қайта оятты. Жақсы кітаптың белгісі — ол сенің жеке естелігіңе тиіп кетуі. Бұл кітап маған тиді.

Көлеміне келсек, повесть шағын ғана. Бірақ мен мұны кемшілік деп айтпас едім: шағын болғанымен, іші кең. Кейбір қалың романдардан гөрі осы жүз беттен көбірек ой алдым. Аз сөзге көп мағына сыйдыру — үлкен шеберлік.

Кімге ұсынамын? Егер сіз тыныш, лирикалық, ішіңізге ой салатын әңгімені ұнататын болсаңыз — дәл өзіңізге келеді. Егер сізге жеңіл, күлкілі, ширақ оқиға керек болса, бұл кітап сізді шаршатады. Мұны алдын ала айтқаным дұрыс деп ойлаймын, өйткені күтпеген кітап адамды ренжітеді.

Қорытындылай келе: «Қар қызы» — жүрекке жақын, мұңды да мейірімді повесть. Оны оқып болған соң мен біраз үнсіз отырдым, терезеге қарадым. Сыртта қар жауып тұрды, ал ішімде бір жылылық қалды. Менің бағам — бес жұлдыздан төрт жарым.


Бұл пікірдің қаңқасы (келесіде өзіңіз жазуға көмектеседі): кіріспе әсер → нақты деталь (автобус, терезе, қар) → мазмұнды санамай, тақырыпты талдау → атаудың мәні → тіл мен кейіпкерлер → ең әсерлі тұс → әділ сын → жеке байланыс → кімге арналған → қорытынды баға. Осы ретпен құрсаңыз, пікір шынайы да, толық та болады.

Скриншоттағы «Пікірді жариялау талаптарының» төменгі жағы көрінбей қалды. Егер платформада басқа көлем талап етілсе, айтыңыз — қысқартып немесе ұзартып беремін.