Qisqa javob: agar \(\alpha\) o‘tkir yoki o‘tmas ekani aytilmagan bo‘lsa:
\[ \text{a) } \cos\alpha=\pm\frac12;\qquad \text{b) } \cos\alpha=\pm\frac{\sqrt{15}}{4};\qquad \text{d) } \cos\alpha=0. \]
Agar \(\alpha\) faqat o‘tkir burchak deb olingan bo‘lsa, musbat ishorali javoblar olinadi:
\[ \text{a) } \frac12;\qquad \text{b) } \frac{\sqrt{15}}{4};\qquad \text{d) } 0. \]
Yechish usuli. Asosiy ayniyatdan foydalanamiz:
\[ \sin^2\alpha+\cos^2\alpha=1 \]
Demak,
\[ \cos^2\alpha=1-\sin^2\alpha,\qquad \cos\alpha=\pm\sqrt{1-\sin^2\alpha}. \]
- a) \(\sin\alpha=\frac{\sqrt3}{2}\):
\[ \cos^2\alpha=1-\left(\frac{\sqrt3}{2}\right)^2 =1-\frac34=\frac14, \]
\[ \cos\alpha=\pm\frac12. \]
- b) \(\sin\alpha=\frac14\):
\[ \cos^2\alpha=1-\frac{1}{16}=\frac{15}{16}, \]
\[ \cos\alpha=\pm\frac{\sqrt{15}}{4}. \]
- d) \(\sin\alpha=1\):
\[ \cos^2\alpha=1-1=0, \]
\[ \cos\alpha=0. \]
Tekshirish. Masalan, a) da:
\[ \left(\frac{\sqrt3}{2}\right)^2+\left(\frac12\right)^2 =\frac34+\frac14=1. \]
Ishora ikki xil bo‘lishining sababi: \(\sin\alpha\) musbat bo‘lsa ham \(\alpha\) o‘tkir yoki o‘tmas bo‘lishi mumkin; o‘tkir burchakda \(\cos\alpha>0\), o‘tmas burchakda esa \(\cos\alpha<0\).