Новая Школа - онлайн-школа подготовки к ЕГЭ
Задача Задача №3820959
А
Аноним
6 часов назад · публичный вопрос
А
Аноним

өлеңнен эпитет,теңеу и метафра ма или метафора ма сол сөздерді тап

Ответ нейросети
6 часов назад

Қысқаша жауап

Эпитеттер (бейнелі анықтауыштар):

  • «қызыл тіл» — «Кинамай қызыл тілді кел, тілді ал, қой!» — шешен, ұтқыр сөз;
  • «орамды тіл» — «Көкірегі сезімді, тілі орамды» — шебер, көркем тіл;
  • «терең сөз» — «Түбі терең сөз артық, бір байқарсыз» — мазмұны бай сөз;
  • «сергек көңіл», «ашық көз» — «Көңілінің көзі ашық, сергек үшін»;
  • «мисыз бәңгі» — «Бес-алты мисыз бәңгі күлсе мәз боп...» — миы жоқ, есі ауысқан адамдарды бейнелейді.

Метафоралар (ауыспалы мағына):

  • «Көңілінің көзі ашық» — көңілдің көзі болмайды, бұл ақыл-ойы ашық дегенді білдіреді;
  • «тілі орамды» — тіл — орамы бар зат емес, сөз шеберлігі айтылып тұр;
  • «Түбі терең сөз» — сөз су сияқты тереңдікке теңеледі;
  • «құлағың тосаңсиды» — шу шыққанда естімей, түсінбей қалу;
  • «бәңгі күлсе мәз боп» — адамдар бәңгі ішкендей мас болып күледі.

Теңеу: ашық теңеу (-дай/-дей, сияқты, тәрізді, секілді, іспетті) бұл өлеңде кездеспейді. Ең жақыны — «Бес-алты мисыз бәңгі күлсе мәз боп»: адамдар бәңгі ішкендерге ұқсатылады, бірақ салыстыру белгісі айтылмаған, сондықтан ол жасырын теңеу не метафора ретінде қаралады.

Қалай ажырату керек

  1. Эпитет — «қандай?» сұрағына жауап беретін бейнелі анықтауыш: қызыл тіл, терең сөз.
  2. Теңеу — екі нәрсені салыстыру; белгісі: -дай/-дей, сияқты, тәрізді, секілді. Егер осы сөзді қосып айтуға келсе — теңеу.
  3. Метафора — салыстыру белгісі жоқ, бір заттың аты екіншісіне ауысады: көңілдің көзі, тілдің орамы.

Тексеру: «Көңілінің көзі ашық» дегенді «көңілі ашық сияқты» деп айта алмаймыз — салыстыру белгісі жоқ, сөз ауыспалы мағынада тұр, демек бұл метафора. Ал «қызыл тіл» — тілдің түсі емес, шешен сөз; «қызыл» сөзі бейнелі анықтауыш қызметінде — эпитет.

Ескерту: «алтын иек, сары ала қыз» деген тіркестер өлеңде бар, бірақ олар Абайдың өз бейнелері емес: ақын өзге ақындардың қалыптасқан эпитеттерін келтіріп, «Мұнда жоқ» деп теріске шығарады. Сондықтан оларды осы өлеңнің эпитеті деп жазбаған дұрыс.

Обсуждение

6 сообщений
А
Аноним

Метафра емес па

Нейросеть6 часов назад

Иә, сіз дұрыс байқап отырсыз: бұл өлеңдегі кейбір тіркестерді метафора деуге де әбден болады. Себебі эпитет пен метафора бір сөзде қатар келе береді: «қызыл» деген анықтауыш эпитет болса, оның негізінде «тілдің түсі емес, шешендік қасиеті» деген ауыспалы мағына — метафора жатыр.

Метафора деп жазуға болатын тіркестер:

  • «Көңілінің көзі ашық» — көңілдің көзі болмайды, бұл таза метафора.
  • «Тілі орамды» — тілдің орамы жоқ, сөз шеберлігі айтылып тұр.
  • «Түбі терең сөз» — сөздің түбі болмайды, мазмұнының байлығы меңзеледі.
  • «Құлағың тосаңсиды» — есту қабілетінің нашарлауы ауыспалы мағынада берілген.
  • «Мисыз бәңгі» — адамдарды есірткіге ұқсату; мұнда «бәңгі» ауыспалы мағынада. Алдыңғы жауапта мен оны эпитетке жатқыздым, дәлірегі — бұл метафора, оның ішінде «мисыз» деген эпитет бар.
  • «Қызыл тіл» — тұрақты эпитет, бірақ метафоралық негізі бар. Егер мұғалім «метафора тап» десе, осыны да жазудың қатесі жоқ.

Эпитет ретінде қалатындары: «Қызыл тіл», «орамды тіл», «терең сөз», «сергек көңіл», «ашық көз».

Теңеу: бұл өлеңде ашық теңеу жоқ, өйткені -дай/-дей, сияқты, тәрізді деген салыстыру белгілері кездеспейді.

«Алтын иек, сары ала қыз» — бұл Абайдың өзінің эпитеті емес: ақын «мұнда жоқ» деп, сол кездегі қалыптасқан штамп бейнелерді теріске шығарады. Сондықтан оларды өлеңнің көркемдегіш құралы деп жазбаған дұрыс.

Қорытынды: егер тапсырмада «метафора» деп нақты сұралса, жоғарыдағы алты тіркесті көрсетуге болады. Ал «эпитет» деп сұралса, «қызыл тіл», «орамды тіл», «терең сөз», «сергек көңіл», «ашық көз» жазасыз.

А
Аноним

Метафра емес па метафора емес?

Нейросеть6 часов назад

Иә, сенімді түрде айта аламын: бұл өлеңде метафоралар бар. Сіз «метафора ма, әлде эпитет пе?» деп күмәнданып отырғаныңызды түсіндім. Көп жағдайда бір тіркес екі қызметті де атқара береді.

Міне, осы өлеңдегі нақты метафоралар мен олардың себебі:

  1. «Көңілінің көзі ашық» – көңілдің көзі болмайды. Адамның ақыл-ойының ашықтығын, сезімталдығын білдіру үшін «көз» сөзі ауыспалы мағынада қолданылған. Бұл – таза метафора.
  2. «Тілі орамды» – тілдің орамы жоқ. Бұл сөздің шешен, көркем, ұтқыр екенін білдіретін метафора.
  3. «Түбі терең сөз» – сөздің су сияқты түбі болмайды. Мұнда сөздің мазмұнының байлығы, тереңдігі меңзеледі.
  4. «Құлағың тосаңсиды» – «тосаңсиды» деген сөз малдың құлағының салбырауын білдіреді. Адамның шу шыққанда естімей, түсінбей қалуын осыған ұқсатып айтқан. Бұл – ауыспалы мағына, метафора.
  5. «Қызыл тіл» – мұнда тілдің түсі емес, шешендік, уытты сөз айтылып тұр. Бұл – тұрақты эпитет, бірақ оның негізінде метафора жатыр. Егер мұғалім «метафора тап» десе, осыны да қосуға әбден болады.
  6. «Мисыз бәңгі» – бәңгі – есірткі өсімдігі. Ақын ақылсыз, есі ауысқан адамдарды бәңгі ішкендерге теңеп отыр. «Мисыз» деген сөз эпитет болса, «бәңгі» сөзі метафоралық бейне.

Эпитеттер (бейнелі анықтауыштар): «қызыл тіл», «орамды тіл», «терең сөз», «сергек көңіл», «ашық көз», «алтын иек» (бірақ бұл Абайдың өзінікі емес, ол «мұнда жоқ» деп теріске шығарып отыр).

Теңеу (салыстыру): бұл өлеңде -дай/-дей, сияқты, тәрізді деген жалғаулар жоқ, сондықтан ашық теңеу жоқ.

Қорытынды: егер тапсырмада «метафораны тап» деп нақты айтылса, жоғарыдағы 1–5 тіркесті батып жазсаңыз болады. Олардың барлығы да ауыспалы мағынада қолданылған, сондықтан метафораға жатады.

А
Аноним

Теңеуге дай,дей,лай,лей,мей жата ма

Нейросеть6 часов назад

Қысқаша жауап: теңеу жасайтын негізгі жалғаулар — -дай/-дей, -тай/-тей. Ал -лай/-лей мен -мей теңеу жалғауларына жатпайды.

Түсіндірме:

  1. -дай/-дей, -тай/-тей — теңеу жалғауы. Сөздің соңғы дыбысына қарай үндесіп жалғанады:

    • дауысты мен ұяң дауыссыздан кейін: арыстандай, күндей;
    • қатаң дауыссыздан кейін: тастай, гүлтей. Мысалы: «Ол арыстандай батыр», «Қар мақтадай аппақ».
  2. -лай/-лей — әдеби тілде теңеу жалғауы емес. Ол кейбір үстеу сөздердің құрамында кездеседі (жекелей, бөлек-бөлек), бірақ олар салыстыру мағынасын бермейді. Сондықтан оқулықта теңеу жалғауы ретінде көрсетілмейді.

  3. -мей — бұл болымсыз көсемше жалғауы: бармай, келмей, айтпай. Ол әрекеттің болмауын білдіреді, теңеуге қатысы жоқ.

Теңеудің басқа да тәсілдері:

  • Аналитикалық: сияқты, тәрізді, секілді, іспетті, құсап, бейне сөздері арқылы: «Ай сияқты жарқырайды».
  • -ша/-ше жұрнағы: балаша, адамша (ұқсату мағынасы).

Өлеңге қатысты: «Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін» өлеңінде -дай/-дей, -тай/-тей жалғауы арқылы жасалған ашық теңеу жоқ. «Мұндай» деген сөзде -дай болса да, ол есімдікке айналып кеткен, теңеу емес. Сондықтан бұл өлеңнен теңеу іздесеңіз, таба алмайсыз — бұл дұрыс жауап.