Կարճ պատասխան. Դպրոցական հիմնական կրճատ բազմապատկման բանաձևերը յոթն են։ Այստեղ \(a\)-ն և \(b\)-ն կարող են լինել թվեր, միանդամներ կամ ամբողջ արտահայտություններ։
Գումարի քառակուսի \[ (a+b)^2=a^2+2ab+b^2 \]
Տարբերության քառակուսի \[ (a-b)^2=a^2-2ab+b^2 \]
Քառակուսիների տարբերություն \[ a^2-b^2=(a-b)(a+b) \]
Գումարի խորանարդ \[ (a+b)^3=a^3+3a^2b+3ab^2+b^3 \]
Տարբերության խորանարդ \[ (a-b)^3=a^3-3a^2b+3ab^2-b^3 \]
Խորանարդների գումար \[ a^3+b^3=(a+b)(a^2-ab+b^2) \]
Խորանարդների տարբերություն \[ a^3-b^3=(a-b)(a^2+ab+b^2) \]
Լրացուցիչ հաճախ օգտագործվում է նաև եռանդամի քառակուսու բանաձևը՝ \[ (a+b+c)^2=a^2+b^2+c^2+2ab+2ac+2bc. \]
Ինչու՞ են դրանք ճիշտ
Քառակուսու բանաձևը ստացվում է փակագծերը բացելով՝ \[ (a+b)^2=(a+b)(a+b)=a^2+ab+ba+b^2=a^2+2ab+b^2. \] Եթե \(b\)-ի փոխարեն վերցնենք \(-b\), կստանանք տարբերության քառակուսու բանաձևը։
Քառակուսիների տարբերությունը՝ \[ (a-b)(a+b)=a^2+ab-ab-b^2=a^2-b^2. \]
Խորանարդների գումարը ստուգվում է բազմապատկելով՝ \[ (a+b)(a^2-ab+b^2)=a^3-a^2b+ab^2+a^2b-ab^2+b^3=a^3+b^3. \] Նույն ձևով ստուգվում է նաև խորանարդների տարբերության բանաձևը։
Ուշադրություն նշաններին. Խորանարդների գումարում մեջտեղում \(-ab\) է, իսկ տարբերության դեպքում՝ \(+ab\)։ Առաջին արտադրիչի նշանը համընկնում է սկզբնական արտահայտության նշանի հետ։
Օրինակ՝ \[ (2x-5)^2=(2x)^2-2\cdot 2x\cdot 5+5^2=4x^2-20x+25. \] Իսկ \[ x^3+8=(x+2)(x^2-2x+4). \] Ստուգենք բացելով՝ \[ (x+2)(x^2-2x+4)=x^3-2x^2+4x+2x^2-4x+8=x^3+8. \]