Сверь числа и знаки с фото.
Кәсіпкер тапқан 1 200 000 тг пайдасының 3%-ін салық үшін төледі. Пайданың одан қалғанының 2%-ін қамқорлық қорына салды. Кәсіпкердің тапқан пайдасынан неше теңге қалды?
Есептеңдер:
- \(\frac{3,8 \cdot \left(-2 \frac{3}{4}\right) + 13 \frac{3}{5} : 1,7}{(4,3 - 7,85) : 7,1}\);
- \(\frac{6 \frac{2}{3} \cdot (-1,8) + 16,5 : \left(-2 \frac{3}{4}\right)}{\frac{1}{3} - \frac{8}{15}}\);
- \(\frac{\left(\frac{4}{5} - 0,9 - 0,225\right) \cdot \frac{8}{13}}{\frac{2}{5} : 8}\);
- \(\frac{\frac{4}{5} : 2 \frac{2}{3} - 3 : \frac{3}{4}}{\frac{1}{6} - \frac{1}{15}}\).
Қысқа жауап: 625 — \(1\,140\,720\) тг; 626: 1) \(4,9\); 2) \(90\); 3) \(-4\); 4) \(-37\).
Негізгі принцип. Үлкен бөлшек сызығы бөлуді білдіреді: алдымен алым мен бөлімді жеке есептейміз, соңында алымды бөлімге бөлеміз. Ондық бөлшектерді жай бөлшекке айналдырып, қысқартқан ыңғайлы. Амалдар реті: жақша → көбейту/бөлу → қосу/алу.
625-есеп.
- Салық: \(1\,200\,000 \cdot 0,03 = 36\,000\) тг.
- Салықтан кейін қалғаны: \(1\,200\,000 - 36\,000 = 1\,164\,000\) тг.
- Қамқорлық қорына: \(1\,164\,000 \cdot 0,02 = 23\,280\) тг.
- Соңында қалғаны: \(1\,164\,000 - 23\,280 = 1\,140\,720\) тг.
626-есеп.
Алым: \(3,8 \cdot (-2,75) = -10,45\), \(13,6 : 1,7 = 8\), сондықтан алым \(-2,45\). Бөлім: \(4,3 - 7,85 = -3,55\), \(-3,55 : 7,1 = -0,5\). Нәтиже: \(-2,45 : (-0,5) = 4,9\).
\(6\frac{2}{3} = \frac{20}{3}\), сондықтан \(\frac{20}{3} \cdot (-1,8) = -12\); \(16,5 : (-2,75) = -6\). Алым \(-18\). Бөлім: \(\frac{1}{3} - \frac{8}{15} = \frac{5}{15} - \frac{8}{15} = -\frac{1}{5}\). Нәтиже: \(-18 : \left(-\frac{1}{5}\right) = 90\).
\(\frac{4}{5} = 0,8\), сондықтан \(0,8 - 0,9 - 0,225 = -0,325 = -\frac{13}{40}\). Алым: \(-\frac{13}{40} \cdot \frac{8}{13} = -\frac{1}{5}\). Бөлім: \(\frac{2}{5} : 8 = \frac{1}{20}\). Нәтиже: \(-\frac{1}{5} : \frac{1}{20} = -4\).
\(\frac{4}{5} : \frac{8}{3} = \frac{3}{10}\), \(3 : \frac{3}{4} = 4\), сондықтан алым \(\frac{3}{10} - 4 = -\frac{37}{10}\). Бөлім: \(\frac{1}{6} - \frac{1}{15} = \frac{5}{30} - \frac{2}{30} = \frac{1}{10}\). Нәтиже: \(-\frac{37}{10} : \frac{1}{10} = -37\).
Тексеру. Бөліндіні бөлімге көбейтсек, алым шығады: \(4,9 \cdot (-0,5) = -2,45\); \(90 \cdot \left(-\frac{1}{5}\right) = -18\); \((-4) \cdot \frac{1}{20} = -\frac{1}{5}\); \((-37) \cdot \frac{1}{10} = -\frac{37}{10}\). Барлығы сәйкес.