1-тапсырма
Генетикалық код — нуклеин қышқылындағы үш нуклеотидтен тұратын триплеттер мен аминқышқылдар арасындағы сәйкестік жүйесі. Ол тұқымқуалаушылық ақпаратты ақуыз құрылысына аудару ережесін көрсетеді.
Триплет (кодон) — бір аминқышқылын немесе басталу/тоқталу сигналын кодтайтын қатар орналасқан үш нуклеотид. мРНҚ-да ол кодон деп аталады.
ДНҚ мен РНҚ айырмашылығы:
- ДНҚ — әдетте қос тізбекті, құрамында дезоксирибоза және тимин (Т) бар.
- РНҚ — әдетте бір тізбекті, құрамында рибоза және урацил (У) бар.
- ДНҚ репликация арқылы, ал РНҚ транскрипция арқылы түзіледі.
Генетикалық кодтың негізгі 4 қасиеті:
- триплеттілік — әр аминқышқыл 3 нуклеотидпен кодталады;
- әмбебаптық — код барлық организмдерде бірдей;
- бірмәнділік — әр кодон тек бір аминқышқылын кодтайды;
- артықтық — бір аминқышқылды бірнеше кодон кодтай алады.
2-тапсырма
АУГ триплеті метионинді (Мет) кодтайды және трансляцияның басталу сигналы — старт-кодон қызметін атқарады.
УУУ триплеті — фенилаланин (Фен).
ГЦУ триплеті — аланин (Ала).УАА, УАГ, УГА — тоқтау (стоп) кодондары. Олар аминқышқылын кодтамайды, полипептид синтезін тоқтатады.
Берілген тізбек:
АУГ – ГГЦ – УАЦ – ЦАУ – УГАКодталуы:
- АУГ → Мет (метионин)
- ГГЦ → Гли (глицин)
- УАЦ → Тир (тирозин)
- ЦАУ → Гис (гистидин)
- УГА → стоп
Жауабы: Мет–Гли–Тир–Гис, содан кейін синтез тоқтайды.
Яғни полипептидте 4 аминқышқыл болады: метионин–глицин–тирозин–гистидин.
Кестені қолдану тәртібі: бірінші нуклеотидті сол жақтан, екіншісін жоғарғы қатардан, үшіншісін оң жақ бағаннан табасыз. Мысалы, ГГЦ: бірінші — Г, екінші — Г, үшінші — Ц → Гли.