Сверь числа и знаки с фото.
ҚАЗОҚИСТОН. Дар байни ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ Қазоқистон мавқеи хос дорад. Иқтисодиёти Қазоқистон дар заминаи мавҷудияти захираҳои зиёди нафт, ангиштсанг, маъдани филизоти ранга ва сиёҳ босуръат инкишоф меёбад. Саноати он аз комплекси энергетикӣ-сӯзишворӣ, ки ба он истихроҷ ва коркарди нафт, истихроҷи ангишт, истеҳсоли неруи барқ дар заминаи неругоҳҳои барқи алавӣ ва обӣ дохил мешаванд, иборат аст. Захираҳои асосии ангишт дар ҳавзаҳои Қарағанда, Экибастуз, Турғай ва захираҳои газ дар ғарби ҷумҳурӣ ҷойгиранд. Аз ҷумла ҳавзаи Эмба, Манқишлоқ, Бӯзачӣ, Қарачаганак калонтарин конҳои он мебошанд. Яке аз ҳавзаҳои калони нафт ҳавзаи Тенгиз аст, ки он имкон медиҳад соле то 50 млн тонна нафт истихроҷ карда шавад. Дар ҷумҳурӣ 3 корхонаи коркарди нафт дар Атирау, Павлодар ва Чимкент мавҷуд аст. Электроэнергетика дар заминаи неругоҳҳои алавии Ермаков, Қарағанда, Экибастуз-1, Ҷамбул ва неругоҳҳои обии Бухтарма, Чордарё, Капчай, Уст-Каменогорск фаъолият мекунад. Дар нимҷазираи Манқишлоқ неругоҳи барқи атомӣ сохта шудааст, ки неруи он барои тоза кардани оби баҳр истифода бурда мешавад. Ба қатори муҳимтарин соҳаҳои саноати ин кишвар филизгудозии ранга ва сиёҳ дохил мешаванд. Филизгудозии ранга дар ду ноҳия: марказӣ, ки ба истихроҷ (конҳои Коундар, Саяк, Ҷезқазған) ва истеҳсоли мис (комбинатҳои филизгудозии Балхаш ва Ҷезқазған) махсус гардидааст ва аз ноҳияи нимафилизии шарқӣ ба даст оварда мешавад. Марказҳои асосии он комбинати руҳу сурби Уст-Каменогорск ва комбинати филизгудозии Ленинoгорск мебошанд. Дар Уст-Каменогорск калонтарин корхонаи истеҳсоли сӯзишвории
ядроӣ мавҷуд аст. Дар шаҳри Чимкент корхонаи истеҳсоли рух сохта шудааст. Корхонаҳои филизгудозии сиёҳ дар шаҳри Темертоу ва Ақтюба ҷойгир шудаанд. Дар заминаи партовҳои саноати филизгудозӣ истеҳсоли нуриҳои маъданӣ, кислотаи сулфат ва ғайра ба роҳ монда шудааст. Саноати нафту химия дар асоси нафти маҳаллӣ кор мекунад. [Харита: қисми харитаи Қазоқистон ва Осиёи Марказӣ; дар он шаҳрҳои Омск, Новосибирск, Барнаул, Новокузнецк, Павлодар, Семипалатинск, Уст-Каменогорск, Қарағанда, Темертоу, Остона; дарёҳо ва кӯлҳо; дар легенда — заминҳои кишоварзӣ: парвариши сабзавот, боғу токпарварӣ, ғалладонагиҳо, чорводорӣ; пахтакорӣ; меваҳои субтропикӣ; чарогоҳҳои биёбону нимбиёбонӣ; чарогоҳҳои кӯҳӣ; рустаниҳои полевӣ ва сабзавот.]
Корхонаҳои мошинсозӣ дар шаҳрҳои Алма-Ато, Уст-Каменогорск, Қарағанда, Атирау, Остона ҷойгир шудаанд. Тракторҳои чархдор дар шаҳри Павлодар истеҳсол карда мешаванд. Истеҳсоли мошинҳои соҳаи кишоварзӣ дар шаҳри [неразборчиво]. Дар соҳаи кишоварзӣ [неразборчиво]%-и аҳолии кобили кор банд аст, ки 12%-и даромади миллиро медиҳад. Шароити гуногуни табиии Қазоқистон имкон медиҳад, ки тамоми рустаниҳои минтақаҳои мӯътадил дар ҳамаи минтақаҳои кишвар парвариш карда шаванд. Қисми зиёди заминҳои парваришшаванда дар шимоли ҷумҳурӣ ҷойгир шудаанд. Соҳаи асосии он кишоварзӣ зироати гандум ба ҳисоб меравад. Қариб 60%-и майдонҳои кишоварзиро гандум ишғол мекунад. Истеҳсоли солонаи гандум дар ҷумҳурӣ 20-30 млн тонна мерасад. Ғайр аз гандум дар кишвар ҷуворимакка, шолӣ, арзан, ҷав ва дигар зироатҳо парвариш карда мешаванд. Дар Қазоқистон парвариши чорвои калони шохдор, гӯсфанд, буз ва шутур [неразборчиво]. УЗБЕКИСТОН. Ин давлат дар байни мамлакатҳои Осиёи Марказӣ мавқеи хос дорад. Қаламрави он аз ҷанубу шарқ дар миёни қаторкӯҳҳои Тиён-Шон ва Помир ҷойгир аст. [обрезано] Афғонистон, дар ғарб бо Туркманистон, дар шимол бо Қазоқистон ва дар шарқ бо Қирғизистон ва Тоҷикистон ҳаммарз мебошад. Дар Узбекистон саноати [неразборчиво].
Коротко: это не расчёт по карте, а текст для пересказа. Главная мысль: Казахстан — индустриально-аграрная страна с богатыми ресурсами (нефть, уголь, металлы), а Узбекистан в тексте только начинается — даны его положение в Центральной Азии и соседи. Полный раздел про Узбекистан в кадр не попал.
Готовый пересказ (на таджикском)
Қазоқистон дар байни кишварҳои Осиёи Марказӣ мавқеи хос дорад. Иқтисоди он ба захираҳои зиёди нафт, ангиштсанг, маъданҳои филизоти ранга ва сиёҳ такя мекунад. Саноати асосӣ — комплекси энергетикӣ-сӯзишворӣ: истихроҷ ва коркарди нафт, истихроҷи ангишт ва истеҳсоли неруи барқ. Ангишт дар Қарағанда, Экибастуз ва Турғай; газ дар ғарб — Эмба, Манқишлоқ, Бӯзачӣ ва Қарачаганак ҷойгир аст. Ҳавзаи Тенгиз имкон медиҳад, ки соле то 50 млн тонна нафт истихроҷ шавад. Корхонаҳои коркарди нафт дар Атирау, Павлодар ва Чимкент мавҷуданд.
Неруи барқ дар неругоҳҳои алавӣ ва обӣ истеҳсол мешавад; дар Манқишлоқ неругоҳи атомӣ сохта шудааст, ки барои тоза кардани оби баҳр истифода мешавад. Дар кишвар филизгудозии ранга ва сиёҳ рушд кардааст: марказҳо — Балхаш, Ҷезқазған, Уст-Каменогорск ва Ленинoгорск; дар Чимкент руҳ, дар Темертоу ва Ақтюба филизгудозии сиёҳ. Мошинсозӣ дар Алма-Ато, Уст-Каменогорск, Қарағанда, Атирау ва Остона; тракторҳо дар Павлодар истеҳсол мешаванд. Дар Уст-Каменогорск сӯзишвории ядроӣ истеҳсол мешавад.
Дар кишоварзӣ қисми аҳолии кобили кор банд аст ва он 12%-и даромади миллиро медиҳад. Зироати асосӣ гандум аст: қариб 60%-и майдонҳои кишоварзиро ишғол мекунад, ҳосили солона 20–30 млн тонна аст. Ғайр аз гандум ҷуворимакка, шолӣ, арзан ва ҷав парвариш мешаванд; чорводорӣ низ рушд кардааст.
Ӯзбекистон низ дар Осиёи Марказӣ мавқеи хос дорад. Қаламрави он дар ҷанубу шарқ, байни қаторкӯҳҳои Тиён-Шон ва Помир ҷойгир аст. Он бо Афғонистон, Туркманистон, Қазоқистон, Қирғизистон ва Тоҷикистон ҳамсарҳад аст. Маълумоти минбаъда дар бораи саноат ва кишоварзии Ӯзбекистон дар акс пурра намоён нест.
Как запомнить и рассказать
Иди по одному плану, тогда не придётся зубрить:
- Географическое положение страны.
- Природные ресурсы.
- Топливно-энергетический комплекс.
- Металлургия и машиностроение.
- Сельское хозяйство.
- Узбекистан: положение и соседи.
Проверка
Сверь по тексту: 50 млн тонн — Тенгиз; 3 НПЗ — Атырау, Павлодар, Чимкент; 12% дохода — сельское хозяйство; 60% площади — пшеница; 20–30 млн тонн — годовой сбор. Процент занятых в сельском хозяйстве на фото читается нечётко, поэтому его лучше не называть без бумажного учебника. Карта на фото 2 приложена с легендой, но для пересказа достаточно текста.