Сверь числа и знаки с фото.
- Прачытайце тэкст, замяняючы пытанні словамі. Вызначце тып тэксту. Абгрунтуйце сваю думку.
Сож
(Я к і?) Сож пачынаецца ў Расіі, н..далёка ад гор..да См..ленска. Але мы лічым яго (ч ы ё й?) р..кой. Таму што (я к а я?) (ч ы я?) частка працякае па тэрыторыі Бел..русі. Сож лічыцца прытокам Дняпра. Аднак ён мае (ч ы е?) прытокі. А яшчэ Сож з'яўляецца адной з (я к і х?) рэк у Еўропе. Мы клапоцімся пра (ч ы ю?) чысціню (Паводле Г. Аўласенкі).
Для даведкі: свой, прыгожы, яго, асноўны, наш, яе, найчысцейшы.
Прытокам якой ракі з'яўляецца Сож? Які абласны цэнтр размяшчаўся на рацэ Сож? Што вы ведаеце пра гэты горад? Запішыце першы абзац тэксту, замяняючы пытанні словамі і ўстаўляючы прапушчаныя літары. Падкрэсліце ў сказах дзейнікі і выказнікі. Вызначце, якім членам сказа з'яўляюцца ўстаўленыя ў тэкст словы.
Короткий ответ
Пропуски заполняются так: прыгожы, нашай, асноўная, яго, свае, найчысцейшых, яе.
Тип текста — описание (с элементом рассуждения).
Сож — приток Дняпра, на Соже стоит Гомель.
Первый абзац
Прыгожы Сож пачынаецца ў Расіі, недалёка ад горада Смаленска. Але мы лічым яго нашай ракой. Таму што асноўная яго частка працякае па тэрыторыі Беларусі.
Остальные предложения
Сож лічыцца прытокам Дняпра. Аднак ён мае свае прытокі. А яшчэ Сож з'яўляецца адной з найчысцейшых рэк у Еўропе. Мы клапоцімся пра яе чысціню.
Почему такие формы
| Вопрос | Вставляем | Согласование |
|---|---|---|
| (Які?) | прыгожы | мужчынскі род, назоўны склон |
| (Чыёй?) | нашай | жаночы род, творны склон: ракой |
| (Якая?) | асноўная | жаночы род: частка |
| (Чыя?) | яго | прыналежны займеннік, не змяняецца |
| (Чые?) | свае | множны лік: прытокі |
| (Якіх?) | найчысцейшых | множны лік, родны склон: рэк |
| (Чыю?) | яе | прыналежны займеннік, не змяняецца |
Все вставленные слова являются азначэннями: они зависят от существительных и отвечают на вопросы які? чыя? якіх?
Грамматические основы
| Предложение | Дзейнік | Выказнік |
|---|---|---|
| Прыгожы Сож пачынаецца… | Сож | пачынаецца |
| Але мы лічым яго нашай ракой. | мы | лічым |
| …асноўная яго частка працякае… | частка | працякае |
| Сож лічыцца прытокам Дняпра. | Сож | лічыцца |
| Аднак ён мае свае прытокі. | ён | мае |
| …Сож з'яўляецца адной з… | Сож | з'яўляецца |
| Мы клапоцімся пра яе чысціню. | мы | клапоцімся |
Тип текста
Это текст-описание: в нём не рассказывается о последовательных событиях, а даются признаки реки — где начинается, где протекает, чем является, какие у неё притоки и насколько она чистая. Слово «таму што» добавляет небольшой элемент рассуждения — объяснение, почему Сож считают белорусской рекой.
Ответы на вопросы
- Сож является притоком Дняпра.
- На Соже расположен Гомель.
- Гомель — административный центр Гомельской области, второй по численности населения город Беларуси. Он стоит на реке Сож и известен историческим дворцово-парковым ансамблем.