Новая Школа - онлайн-школа подготовки к ЕГЭ
Задача Задача №3829440
А
Аноним
7 часов назад · публичный вопрос
А
Аноним

мага конспект жазып бер карта жонундо тушунук китеп ө.ж.осмонов ш.к.керимока г.к.жыргалбекова 69 беттен баштап 74 чейин

Ответ нейросети
7 часов назад

Кыскача жооп

«Карта жөнүндө түшүнүк» — географиялык картанын эмне экенин, анын негизги элементтерин (масштаб, шарттуу белгилер, градустук тор), түрлөрүн жана плацдан айырмасын түшүндүргөн тема. Төмөндө ошол тема боюнча конспект.


Конспект: Карта жөнүндө түшүнүк

1. Географиялык карта деген эмне Жер бетинин (же анын бөлүгүнүн) кичирейтилип, математикалык негизде жана шарттуу белгилер менен тегиздикке түшүрүлгөн сүрөттөлүшү.

2. Картанын негизги элементтери

  • Математикалык негиз — масштаб жана картографиялык проекция (Жердин ийрилигин тегиздикке өткөрүү ыкмасы).
  • Градустук тор — меридиандар (узундук) жана параллелдер (кеңдик). Ал картадан координаталарды аныктоого жардам берет.
  • Шарттуу белгилер (легенда) — рельеф, суулар, өсүмдүк, калк пункттары, жолдор.
  • Генерализация — майда деталдарды таштап, башкы нерселерди гана калтыруу.

3. Масштаб Картадагы аралыктын жер бетиндеги чыныгы аралыкка катышы.

\[ \text{масштаб} = \frac{\text{картадагы аралык}}{\text{жер бетиндеги аралык}} \]

  • сандык: \(1:100\,000\);
  • атама: 1 см = 1 км;
  • сызыктуу (сызыкча менен берилет).

Эреже: масштабдын бөлүүчүсү канчалык кичине болсо, карта ошончолук деталдуу (ири масштабдуу).

4. Картанын түрлөрү

  • Масштабы боюнча: ири (1:200 000га чейин), орто, майда масштабдуу.
  • Мазмуну боюнча: жалпы географиялык жана тематикалык (климат, топурак, калк ж.б.).
  • Камтыган аймагы боюнча: дүйнө, материктер, өлкөлөр, региондор.

5. Карта жана план

Белги План Карта
Аймак Жердин кичине участогу Чоң аймак
Масштаб Ири Майда
Градустук тор Жок Бар
Жердин ийрилиги Эсепке алынбайт Эсепке алынат

6. Картанын мааниси Жол табуу, курулуш, илимий изилдөө, окуу, туризм, айыл чарба жана башка тармактарда колдонулат. Карталардын жыйнагы — атлас.


Текшерүү (өзүң текшерип көр)

Масштабы \(1:100\,000\) картада эки пункттун аралыгы 3 см болсо: \[ 3\ \text{см} \times 100\,000 = 300\,000\ \text{см} = 3\ \text{км} \]


Менде окуу китебинин 69–74-беттеринин тексти жок, ошондуктан конспект стандарттуу мазмун боюнча түзүлдү. Мугалим так ошол беттердин иретинде талап кылса, 69–74-беттерди сүрөткө тартып жөнөт — конспектти китепке так шайкеш кылып кайра берем.

Обсуждение

4 сообщения
А
Аноним

баардыгын бир конспект кыл и все

Нейросеть7 часов назад

«Карта жөнүндө түшүнүк» — бирдиктүү конспект

Географиялык карта — бул Жер бетинин (же анын белгилүү бир бөлүгүнүн) кичирейтилип, математикалык негизде жана шарттуу белгилер менен тегиздикке түшүрүлгөн сүрөттөлүшү. Картанын негизин үч бөлүк түзөт: математикалык негиз (масштаб жана картографиялык проекция, б.а. Жердин ийрилигин тегиздикке өткөрүү ыкмасы), градустук тор (меридиандар — узундук, параллелдер — кеңдик; ал координаталарды аныктоого жардам берет) жана шарттуу белгилер, же легенда (рельеф, суулар, өсүмдүк, калк пункттары, жолдор). Карта түзүүдө генерализация жүргүзүлөт: майда деталдар ташталып, башкы нерселер гана калтырылат.

Картанын эң маанилүү элементи — масштаб, б.а. картадагы аралыктын жер бетиндеги чыныгы аралыкка катышы:

\[ \text{масштаб} = \frac{\text{картадагы аралык}}{\text{жер бетиндеги аралык}} \]

Масштаб сандык (\(1:100\,000\)), атама (1 см = 1 км) жана сызыктуу (сызыкча) түрүндө берилет. Эреже: масштабдын бөлүүчүсү канчалык кичине болсо, карта ошончолук деталдуу, б.а. ири масштабдуу болот. Мисалы, \(1:100\,000\) картада 3 см аралык жер бетинде \(3 \cdot 100\,000 = 300\,000\) см = 3 км болот.

Карталар масштабы боюнча ири (1:200 000га чейин), орто жана майда масштабдуу; мазмуну боюнча жалпы географиялык жана тематикалык (климат, топурак, калк ж.б.); камтыган аймагы боюнча дүйнө, материктер, өлкөлөр жана региондор боюнча бөлүнөт. Картаны пландан айырмалоо керек: план жердин кичине участогун ири масштабда көрсөтөт, анда градустук тор жок жана Жердин ийрилиги эсепке алынбайт; карта чоң аймакты майда масштабда берет, анда градустук тор бар жана Жердин ийрилиги эсепке алынат. Карталар жол табууда, курулушта, илимий изилдөөдө, окууда, туризмде жана айыл чарбада кеңири колдонулат, ал эми карталардын жыйнагы атлас деп аталат.

(Эскертүү: окуу китебинин 69–74-беттеринин тексти менде жок, ошондуктан конспект теманын стандарттуу мазмуну боюнча түзүлдү. Мугалим так ошол беттер боюнча талап кылса, 69–74-беттерди сүрөткө тартып жөнөт — конспектти китепке так шайкеш кылып кайра берем.)

А
Аноним

китеп: 5 класс ө.ж.осмонов ш.к.керимова г.к.жыргалбекова тарых китеби 69 беттен баштап

Нейросеть7 часов назад

Түшүндүм — бул география эмес, 5-класстын тарых китеби экен. Ошондуктан мурунку конспектти тарыхка ылайыктап кайра түздүм: тарых сабагында «карта жөнүндө түшүнүк» — бул тарыхый карта менен иштөөнү үйрөнүү.

Конспект: Карта жөнүндө түшүнүк (тарых)

Карта — Жер бетинин же анын бир бөлүгүнүн кичирейтилип, шарттуу белгилер менен тегиздикке түшүрүлгөн сүрөтү.

Тарыхый карта — өткөн мезгилдеги окуяларды, мамлекеттердин чек араларын, элдердин жайгашуусун, жортуулдарды жана соода жолдорун көрсөткөн карта. Тарыхый карта географиялык картадан айырмаланат: анда белгилүү бир доор (мезгил) чагылдырылат, ошондуктан картанын аталышында дата көрсөтүлөт (мисалы, «Байыркы дүйнөнүн картасы»).

Картанын негизги элементтери:

  • Аталышы жана датасы — карта кайсы мезгилди, кайсы аймакты көрсөтөрүн билдирет.
  • Шарттуу белгилер (легенда) — картанын «тили». Алар аркылуу чек аралар, шаарлар, чептер, жортуул багыттары, соода жолдору, согуш талаалары белгиленет.
  • Масштаб — картадагы аралыктын жер бетиндеги аралыкка катышы. Масштаб канчалык ири болсо, карта ошончолук деталдуу.
  • Багыт — түндүк, түштүк, батыш, чыгыш; картада көбүнчө түндүк жогору жагына туура келет.

Картаны окуу тартиби:

  1. Картанын аталышын жана датасын окуу.
  2. Шарттуу белгилер менен таанышуу.
  3. Масштабды аныктоо.
  4. Багыттарды жана жайгашкан ордун аныктоо.
  5. Суроолорго жооп берүү: кайсы мамлекет кайда жайгашкан, окуя кайсы жерде болгон.

Картанын мааниси: тарыхый окуянын ордун жана убактысын так түшүнүүгө, себеп-натыйжа байланышын көрүүгө жардам берет. Карталардын жыйнагы атлас деп аталат, ал эми картага өзүбүз белгилерди түшүрүү үчүн контур карта колдонулат.


Китептин 69–74-беттеринин тексти менде жок, ошондуктан конспект теманын негизги мазмуну боюнча түзүлдү. 69–74-беттерди сүрөткө тартып жөнөтсөң, конспектти китептеги так текстке жана терминдерге шайкеш кылып кайра берем.