Сверь числа и знаки с фото.
Мәтіннің негізгі мазмұны қандай? 3б А. жаһандық мәселе В. қуат көзін үнемдеу С. аз энергия жұмсайтын шамдар D. мамандандырылған дүкендерден сатып алу керек
Мәтін мазмұнына сай 1 дұрыс (+) ақпаратты белгілеңіз. 2б
Ақпараттар + дұрыс - бұрыс А Шамды күніне 4,5 сағаттан артық қосуға болады В Тоққа қосылып тұрған құрылғы энергия тұтынады С Электр үнемдейтін шамдар жоқ
- Бос орынға қажетті сөз тіркесін қойып, сөйлемді толықтырыңыз. 2б
/қоқыс қапшығы, ұялы телефон, компьютер, кәдімгі лампа, теледидар/
Электр қуатын үнемдегенде ________________________сияқты құрылығыларды, міндетті түрде электр розеткадан ажыратып алу керек.
Айтылым.
2-тапсырма. Берілген тақырыптардың бірін таңдап, жұбыңызбен диалог құрастырыңыз. Диалог құрауда есімдік түрлерінің ерекшеліктерін ескеріп, орынды қолданыңыз. 5б
- Біздің халық қуат көзін дұрыс үнемдеп жатыр ма?
- Қуат көзін үнемдеудің пайдасы бар ма? Неліктен?
- Электр шамдардан басқа қандай түрлерін білесіңдер?
Балл________
Краткие ответы
1. В) қуат көзін үнемдеу (3б) Почему не остальные: A — слишком общо («жаһандық мәселе»), C («аз энергия жұмсайтын шамдар») и D («мамандандырылған дүкендерден сатып алу») — это лишь частные детали, а не главная мысль всего текста.
2. Единственный верный пункт — В:
| Ақпараттар | + дұрыс | − бұрыс |
|---|---|---|
| А. Шамды күніне 4,5 сағаттан артық қосуға болады | ✓ | |
| В. Тоққа қосылып тұрған құрылғы энергия тұтынады | ✓ | |
| С. Электр үнемдейтін шамдар жоқ | ✓ |
3. Электр қуатын үнемдегенде ұялы телефон, компьютер, теледидар сияқты құрылғыларды, міндетті түрде электр розеткадан ажыратып алу керек. (2б)
Айтылым, 2-тапсырма — образец диалога (тема «Қуат көзін үнемдеу»):
— Сәлем! Сен біздің халық қуат көзін дұрыс үнемдеп жатыр ма деп ойлайсың? — Сәлем! Менің ойымша, біз әлі жеткілікті үнемдемейміз: көп адам шамды босқа жанып қалдырады. — Оның пайдасы бар ма? Неліктен? — Әрине, бар: отбасының шығыны азаяды, табиғатқа да зиян келмейді. — Электр шамдарынан басқа қандай түрлерін білесің? — Біз тоққа қосылып тұрған ұялы телефон, компьютер, теледидар сияқты құрылғыларды розеткадан ажыратамыз. — Келісемін, бәріміз осыны күнде орындауымыз керек.
Как рассуждать, чтобы решить похожее самому
- Задание 1 (негізгі мазмұны). Задай себе вопрос: «О чём текст в целом?» Вариант-деталь (одна лампа, один магазин) и слишком широкий вариант (все проблемы мира) не подходят — главная мысль должна охватывать весь текст. Здесь весь текст про экономию электроэнергии, поэтому В.
- Задание 2 (дұрыс/бұрыс). Проверяй каждое утверждение по отдельности, а не «на слух». С сразу невозможно: энергосберегающие лампы существуют. В — верно по смыслу: прибор, оставленный в розетке, продолжает потреблять ток. А — как раз то, от чего текст предостерегает (лампа не должна гореть больше 4,5 часа в сутки), значит «−». Так как нужен только один «+», ответ однозначен — В.
- Задание 3 (сөз тіркесін қою). Смотри на грамматические подсказки в самом предложении: слово «құрылғыларды» стоит во множественном числе, а «сияқты» значит «такие как» — нужен список из нескольких приборов. Поэтому «қоқыс қапшығы» (не прибор) и «кәдімгі лампа» (один предмет) отпадают, остаются телефон, компьютер, теледидар.
- Диалог (есімдіктер). В задании требуют разные разряды местоимений: жіктеу (мен, сен, біз, ол), сұрау (қандай, неліктен), сілтеу (бұл, осы), жалпылау (бәрі, бәріміз). Достаточно 4–6 реплик, где каждый вопрос раскрыт, а местоимения стоят к месту.
Проверка: предложение из задания 3 читается грамматически верно — «ұялы телефон, компьютер, теледидар сияқты құрылғыларды … ажыратып алу керек»; в таблице стоит ровно один «+»; в диалоге использованы местоимения разных разрядов. Сам текст (мәтін) на фото не попал — он на предыдущей странице, поэтому задания 1–2 я разобрал по смыслу вариантов; если в тексте есть прямая фраза про 4,5 часа, это подтверждает ответ А — «бұрыс».