Сверь числа и знаки с фото.
8 сынып. 2-тоқсан бойынша жиынтық бағалауға арналған тапсырмалар №1.Бөлім «Достық пен татулық - таптырмас бақыт»
[Таблица: Сөйлеу әрекетінің түрлері — Тыңдалым, Айтылым; Оқу мақсаты — 8.1.6.1 тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде деректерді келтіре отырып, дәлелді жауап беру, 8.2.5.1 Пікірталасқа қатысушылар берілген тақырып бойынша өз пікірлерін сенімді дәлелдей және қойылған сұраққа еркін жауап беру; Бағалау критерийі — -Мәтіндегі ақпараттарды сәйкестендіреді, сұрақтарға мәтін мазмұны бойынша нақты жауап береді; - Өз ұстанымына қатысты дәлелдер ұсынып, сұрақтарға жауап береді; Ойлау дағдыларының деңгейі — Қолдану; Орындалу уақыты — 15-20 минут]
Оқушының аты – жөні: [неразборчиво] Сыныбы: [неразборчиво]
Мәтінді мұқият тыңдап, төмендегі тапсырманы орындаңыз.
Татулық пен достық – мағынасы тереңде жатқан асыл сөз. Қазақта «Жалғыздың үні шықпас, жаудың шаны шықпас» болмаса «Жалғыз жүріп жол тапқанша, көппен жүріп адас», немесе «Бөлінгенді бөрі жейді» деген аталы сөзі бар. Жалғыз адам айдалада өскен ағашпен тең. Сондықтан да «Жалғыздық құдайға ғана жарасқан, адамның күні адаммен» дейді. Ал көппен қарым-қатынаста болу, береке-бірліктің, татулықтың ізгі бастауы болмақ. Адам баласы әр атқан таңдағы күнін игілікті істермен бастап, берекелі тірлік етсе, айналасындағы жандарға шапағатын тигізсе нұр үстіне нұр болары сөзсіз. Ізгі ниетті, жаны таза адам жандар осылайша көптің «Алтын алма, алғыс ал, алтын деген жер сыйы, алғыс деген ел сыйына» ие болады.
- Мәтін мазмұны негізінде сұрақтарға жауап беріңіз.
• «Бөлінгенді бөрі жейді» деген тіркестің мағынасын ашыңыз.
• Автордың айналасындағы жандарға қандай тілегі көрінеді?
• «Жалғыз адам айдалада өскен ағашпен тең» деп неліктен айтқан?
- Төлеген Айбергенов туралы монолог құрастырып айту.
[Таблица: Бағалау критерийі — Мәтін негізінде сұрақтарға нақты жауап береді; № тапсырма — 1; Дескриптор — Берілген сұрақтарға мәтін негізінде жауап береді; Балл — 1, 1, 2. Бағалау критерийі — Өз ұстанымына қатысты дәлелдер ұсынып, сұрақтарға жауап береді; № тапсырма — 2; Дескриптор — Ақын туралы біледі, монолог құрастырады, айтады — 3; Қатесіз айтуы — 1; Дауыс ырғағы — 1. Барлығы — 10]
Это СОЧ по казахскому языку за 2 четверть (8 класс): в 1-м задании нужны три ответа строго по тексту, во 2-м — монолог об ақыне Төлеген Айбергенове. Я разобрал оба задания: ниже готовые ответы и принцип, по которому они получаются.
1-тапсырма
1. «Бөлінгенді бөрі жейді» деген тіркестің мағынасы
«Бөлінгенді бөрі жейді» — бірлігі жоқ, араздасқан адамдарды (елді) қас жауы оңай жеңеді деген мағынадағы қазақ мақалы. «Бөлінген» — ыдыраған, «бөрі» — жау, қауіп. Яғни күш бірлікте, ынтымақта. Мәтінде бұл ой «Жалғыз жүріп жол тапқанша, көппен жүріп адас», «Жалғыздық құдайға ғана жарасқан, адамның күні адаммен» деген сөздермен дәлелденеді.
2. Автордың айналасындағы жандарға тілегі
Автор айналасындағы жандарға жақсылық, береке және татулық тілейді: әр адам таңды игілікті істермен бастап, берекелі тірлік етсін, айналасындағы жандарға шапағатын тигізсін деп қалайды. Ізгі ниетті, жаны таза адам ғана көптің алғысына, ел сыйына ие болады деп тұжырымдайды.
3. «Жалғыз адам айдалада өскен ағашпен тең» деп неліктен айтқан?
Себебі далада жалғыз өскен ағаш қорғансыз: оны жел мен қуаңшылық оңай сындырады, көлеңкесі де, жемісі де аз. Адам да жалғыз өзі әлсіз — көптің қолдауынсыз қиындыққа төтеп бере алмайды. Сондықтан автор «Жалғыздық құдайға ғана жарасқан, адамның күні адаммен» деп, адамға адамның керек екенін, бірліктің маңызын айтқан.
2-тапсырма. Монолог (үлгі)
Қайырлы күн! Бүгін мен қазақтың лирик ақыны Төлеген Айбергенов туралы айтқым келеді. Ол 1937 жылы Қарақалпақстанның Қоңырат ауданында дүниеге келген. Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітіріп, «Лениншіл жас» пен «Қазақстан пионері» газеттерінде қызмет еткен. Оның «Арман сабақтары», «Бұл даланың бозторғайлары», «Мен саған ғашық едім» атты жыр жинақтары бар. Ақын махаббат, туған жер және табиғат тақырыптарын тебірене жырлаған, өлеңдерінің тілі мөлдір әрі әсерлі. Өкінішке қарай, ол 1967 жылы небәрі 30 жасында өмірден өтті, бірақ жырлары бүгін де оқырман жүрегінен орын алып келеді. Меніңше, Төлеген Айбергенов — шынайы сезімге толы лирикасымен қазақ әдебиетінде өзіндік орны бар ақын.
Как получается такой ответ
Вопросы по тексту. Критерий говорит «мәтін негізінде», поэтому формула ответа такая: мысль своими словами + опора на текст.
- 1-й вопрос — это разбор метафоры: «бөлінген» → ыдыраған, араздасқан; «бөрі» → жау, қауіп. Сначала объясняешь образ, потом делаешь вывод о единстве. Один пример из текста обязателен.
- 2-й вопрос — ищи в тексте условные конструкции: «...бастап, ...етсе, ...тигізсе...». Это и есть пожелание автора, только пересказанное в третьем лице: «Автор ... тілейді».
- 3-й вопрос — схема «образ → человек → вывод». Сначала раскрываешь, почему одинокое дерево в степи слабое, затем переносишь это на человека и завершаешь цитатой о том, что «адамның күні адаммен».
Монолог. Его структура — три части: кіріспе (кто такой, одно предложение) → негізгі бөлік (3–4 факта: где родился, учёба и работа, сборники, темы) → қорытынды (своя оценка с «меніңше... себебі...»). По критериям 3 балла дают за содержание (нужны факты, а не только эмоции), 1 — за речь без ошибок, 1 — за интонацию: паузы, темп, логическое ударение.
Проверка. В каждом ответе 1-го задания должна быть цитата или пересказ фразы из текста. В монологе — 5–7 предложений, три части и хотя бы одно личное суждение с объяснением. Слова «бөрі», «ыдыраған», «шапағат» проверь по орфографии перед сдачей.