Сверь числа и знаки с фото.
- У адно з аддзяленняў міліцыі вялікага горада прыбег хлопчык гадоў трынаццаці. У яго згубіўся малодшы брат. Дзяжурны міліцыянер папрасіў апісаць брата. Вось што расказаў хлопчык:
«Мой брат маленькі. У яго светлыя кароткія валасы, гарэзлівыя вочы. Апрануты ў шорты і новую кашулю. Ён есць марожанае».
Як вы думаеце, ці задаволіла міліцыянера такое апісанне? Калі не, то чаму? Падумайце, якія звесткі з тых, што паведаміў хлопчык, павінны ўвайсці ў апісанне, а якія трэба дапоўніць. Дапамажыце хлопчыку апісаць яго брата. Выкарыстайце неабходную вам лексіку з папярэдняга практыкавання. З якой мэтай і калі выкарыстоўваецца дзелавое апісанне знешнасці чалавека? Якім павінна быць такое апісанне?
Кароткі адказ: не, такое апісанне не задаволіла б міліцыянера. Яно занадта агульнае і суб’ектыўнае: па ім цяжка пазнаць дзіця. Для міліцыі патрэбна дзелавое апісанне — дакладнае, поўнае, паслядоўнае, без эмацыйных ацэнак.
1. Што не так у апісанні хлопчыка
- «маленькі» — не канкрэтна: невядомы ўзрост, рост, целасклад;
- «гарэзлівыя вочы» — гэта ацэнка, а не пастаянная знешняя прыкмета; патрэбны колер, форма, памер вачэй;
- «новую кашулю» — навізна не дапаможа пазнаць чалавека; патрэбны колер, фасон, памер;
- «есць марожанае» — часовы занятак: праз некалькі хвілін гэта можа знікнуць;
- «светлыя кароткія валасы», «шорты», «кашуля» — карысна, але гэта трэба ўдакладніць.
2. Што ўвайсці ў апісанне, а што дапоўніць
Можна пакінуць, удакладніўшы:
- светлыя кароткія валасы — лепш сказаць дакладней: русыя, бялявыя, каштанавыя;
- шорты і кашуля — абавязкова дадаць колер і фасон.
Трэба дапоўніць:
- узрост і рост;
- целасклад;
- форма твару;
- колер і форма вачэй;
- нос, рот, падбародак, вушы;
- асаблівыя прыкметы: шнары, радзімкі, акуляры і іншае;
- абутак і рэчы, якія былі ў дзіцяці.
Лепш прыбраць або перафармуляваць: «маленькі», «гарэзлівыя вочы», «новую кашулю». «Есць марожанае» можна ўспомніць толькі як сітуацыйную дэталь: што дзіця рабіла ў момант знікнення.
3. Узор дзелавога апісання
Майму брату 6 гадоў. Ён невысокі, хударлявы. Твар круглы, скура светлая. Валасы светлыя, кароткія. Вочы блакітныя, звычайнай формы. Нос невялікі, рот невялікі, куткі рота гарызантальныя. Падбародак закруглены. На ім светла-сінія шорты, белая кашуля і сандалі. У руцэ трымае ражок марожанага. Асаблівых прыкмет не заўважыў.
4. Навошта патрэбна дзелавое апісанне
Яно выкарыстоўваецца ў афіцыйных сітуацыях: пры розыску чалавека, звароце ў міліцыю, афармленні службовых дакументаў, паведамленні пра здарэнне. Такое апісанне павінна быць:
- дакладным;
- поўным;
- паслядоўным;
- аб’ектыўным;
- без мастацкіх ацэнак і метафар.
Праверка: у маім узоры можна пазнаць дзіця, бо ёсць узрост, рост, целасклад, валасы, вочы, нос, рот, падбародак, вопратка. Галоўны прынцып: спачатку называем агульныя звесткі, потым дэталі, а ацэнкі накшталт «гарэзлівыя» замяняем дакладнымі прыкметамі.