Қысқаша жауап
Квадрат теңдеу \(ax^2+bx+c=0\) (\(a \neq 0\)) үшін:
\[ D = b^2 - 4ac, \qquad x_{1,2} = \frac{-b \pm \sqrt{D}}{2a} \]
- \(D > 0\) — екі түрлі нақты түбір;
- \(D = 0\) — бір түбір (екі еселенген): \(x = -\frac{b}{2a}\);
- \(D < 0\) — нақты түбір жоқ.
4 есепті шығару
1) \(x^2 - 5x + 6 = 0\)
\(a=1,\ b=-5,\ c=6\). \(D = 25 - 24 = 1\), \(\sqrt{D}=1\).
\[ x_{1,2} = \frac{5 \pm 1}{2} \Rightarrow x_1 = 3,\ x_2 = 2 \]
Тексеру (Виет): \(3+2=5=-b\), \(3\cdot 2=6=c\). Дұрыс.
2) \(2x^2 + 3x - 2 = 0\)
\(D = 9 - 4\cdot 2 \cdot (-2) = 9 + 16 = 25\), \(\sqrt{D}=5\).
\[ x_{1,2} = \frac{-3 \pm 5}{4} \Rightarrow x_1 = 0{,}5,\ x_2 = -2 \]
Тексеру: \(0{,}5 + (-2) = -1{,}5 = -\frac{b}{a}\); \(0{,}5\cdot(-2) = -1 = \frac{c}{a}\). Дұрыс.
3) \(x^2 - 4x + 4 = 0\)
\(D = 16 - 16 = 0\) — бір түбір:
\[ x = -\frac{-4}{2} = 2 \]
Тексеру: \((x-2)^2 = x^2 - 4x + 4\). Дұрыс.
4) \(3x^2 + x + 2 = 0\)
\(D = 1 - 4\cdot 3 \cdot 2 = 1 - 24 = -23 < 0\) — нақты түбір жоқ.
Пайдалы әдіс
Егер \(b\) жұп болса (\(b = 2k\)), онда жеңілдетілген формула қолданылады:
\[ x_{1,2} = \frac{-k \pm \sqrt{k^2 - ac}}{a} \]
Мысалы, \(x^2 - 6x + 5 = 0\): \(k=-3\), \(k^2-ac = 9-5 = 4\), сондықтан \(x = \frac{3 \pm 2}{1}\), яғни \(x_1 = 5\), \(x_2 = 1\).
Егер «4 есеп» деп оқулықтағы нақты 4-есептің шартын айтсаң, сол теңдеулерді шығарып беремін.