Сверь числа и знаки с фото.
- а) Сөздерді тиісті бағанға жаз. Бала, баласы, сарай, сарайы, көше, көшесі, құмыра, қоржын, ала жіп, тақиясы, саз, кесене, мұра, дәстүр, кесенесі, батасы, ескерткішің, шапаның, бата, ғасыр, құмырасы, киіз үй, текеметің, түндік, өрнегің, сандығың, шаңырақ, ұста, белдігің, бесігі, көйлегі, ірімшік, құрт, килем, сиқыр, аспан, өріс. | | -қа/-ке | -ға/-ге | -а/-е | -на/-не | | Қайда? | | | | | | Неге? | | | | | | Кімге? | | | | | ә) Сөздерге тиісті жалғауды жалғап айт.
- Бүгін тау___ барайық. 2. Атам мен әжем___ барамын.
- Ол – ел___ сыйлы адам. 4. Сарай___ кірмеңдер. 5. Көше___ шығу керек. 6. Құмыра___ су құйдым. 7. Ат___ ер-тоқым керек. 8. Кәдесыйларды сандық___ сал. 9. Бөпені бесік___ салады. 10. Апаң___ айтшы. 11. Ірімшік___ қаймақ қос.
- [неразборчиво] көп жыл болды. 13. Қазақ халқы жыр___ айналған. [обрезано]
Қысқаша жауабы: сөздерді барыс септігінің жалғауы мен сұрағына қарай бөлемін.
| Сұрақ | -қа/-ке | -ға/-ге | -а/-е | -на/-не |
|---|---|---|---|---|
| Қайда? | өріс | сарай, көше, кесене, киіз үй, аспан | — | сарайы, көшесі, кесенесі |
| Неге? | ала жіп, түндік, шаңырақ, ірімшік, құрт | құмыра, қоржын, саз, мұра, дәстүр, бата, ғасыр, килем, сиқыр | ескерткішің, шапаның, текеметің, өрнегің, сандығың, белдігің | тақиясы, батасы, құмырасы, бесігі, көйлегі |
| Кімге? | — | бала, ұста | — | баласы |
Неге бұлай? Барыс септігі кімге? неге? қайда? сұрақтарына жауап береді. Жалғау түбірдің соңғы дыбысына және тәуелдік жалғауына байланысты:
- қатаң дауыссыздан кейін -қа/-ке: өріс → өріске, құрт → құртқа;
- дауысты немесе ұяң дыбыстан кейін -ға/-ге: бала → балаға, көше → көшеге;
- 1–2-жақ тәуелдік жалғауынан кейін -а/-е: шапаның → шапаныңа;
- 3-жақ тәуелдік жалғауынан кейін -на/-не: баласы → баласына.
Адамға қатысты сөздер кімге?, орын-бағыт қайда?, қалған заттар мен ұғымдар неге? сұрағына түседі.
ә) Жалғауларды қою:
- Бүгін тауға барайық.
- Атам мен әжеме барамын.
- Ол – елге сыйлы адам.
- Сарайға кірмеңдер.
- Көшеге шығу керек.
- Құмыраға су құйдым.
- Атқа ер-тоқым керек.
- Кәдесыйларды сандыққа сал.
- Бөпені бесікке салады.
- Апаңа айтшы.
- Ірімшікке қаймақ қос.
- Қазақ халқы жырға айналған.
12-сөйлем мен одан кейінгі кейбір сөйлемдер фотода толық көрінбейді, сондықтан оларды болжамадым.