Новая Школа - онлайн-школа подготовки к ЕГЭ
Задача Задача №3833676
А
Аноним
8 часов назад · публичный вопрос
А
Аноним

13. Көтөртүм... бул жер тогуз жолдун тоому болгондуктан мен бул эстеликти көрүп

Запрос пользователя

Реши задание на изображении

Ответ нейросети
8 часов назад

Кыскача жооп:

  1. V–VIII кылымдар. Классикалык Орхон эстеликтери VIII кылымга таандык: Күлтегин — 732-ж., Билге каган — 735-ж. Енисей жазууларынын бир бөлүгү VII–X кылымга чейин жетет.
  2. Бул жазуулардан байыркы кыргыздардын Енисей аймагындагы жашоосу, өз каганы жана мамлекеттик салты, аскердик жортуулдары, түрк кагандыгы жана Кытай менен мамилеси, тили, жазуусу, үрп-адаты тууралуу маалымат алынат.
  3. Тарых сабагында өтүлгөн Көк Түрк кагандыгы, кыргыздардын Енисейдеги мамлекети, көчмөн турмуш жана Кытай менен күрөш тууралуу фактылар менен негизинен дал келет; жазуу айрым окуяларды тактап, көркөм баяндайт.
  4. Күлтегин, Билге каган, Тоньюкук, Моюн-Чор эстеликтерин; Енисей жана Талас боюндагы рун жазууларын атаса болот.
  5. Тар мааниде — жок: Күлтегин Көк Түрк кагандыгынын ишмери, эстелик ошол мамлекеттики. Кең мааниде — ооба, шарттуу түрдө: ал жалпы түрк элдеринин, анын ичинде кыргыздардын да байыркы адабий-маданий мурасы катары окулат.
  6. Биримдикке, этияттыкка, эл үчүн өзүн аябоого, ата-баба салтын улантууга, акылман жана адилет башкарууга, душмандын азгырыгына алданбоого үндөгөн насааттар бар.

Кантип ойлонобуз:

  • Орхон-Енисей жазуулары — байыркы түрк рун жазуусу. Датаны аныктоодо тексттеги окуяларга, эстеликтин табылган жерине жана белгилүү тарыхый инсандарга таянабыз.
  • Тарыхый маалымат изделгенде тексттен этнонимдерди («кыргыз»), титулдарды («каган»), жер-суу аттарын, жортуулдарды жана эл аралык мамилелерди карайбыз.
  • Көркөмдүк жагынан кайрылуу, насаат, образдуу сүрөттөө жана ритм бар; бирок «кыргыз адабияты» дегенде эл менен мамлекетти так айырмалоо керек.
  • Текшерүү: 732–735-ж. — Күлтегин жана Билге каган; Күлтегин — Көк Түрк; «байыркы кыргыз адабияты» дегенде кең маанини такта.

Таблицадагы белгилер — Орхон-Енисей тамгаларынын үлгүсү; ага өзүнчө суроо коюлган эмес.