Сверь числа и знаки с фото.
- Эгер: а) \(a_1=5\), \(a_2=15\); б) \(a_3=8\), \(a_5=2\) болсо, анда арифметикалык прогрессиянын айырмасын жана биринчи мүчөсүн тапкыла.
Кыскача жооп: а) \(d=10\), \(a_1=5\); б) \(d=-3\), \(a_1=14\).
Кантип табабыз
Арифметикалык прогрессияда ар бир кийинки мүчө мурункусунан \(d\) га айырмаланат: \[ a_n=a_1+(n-1)d. \] Ошондуктан эки мүчөнүн айырмасы алардын номерлеринин айырмасына \(d\) көбөйтүлгөнгө барабар: \[ a_m-a_k=(m-k)d \quad\Rightarrow\quad d=\frac{a_m-a_k}{m-k}. \]
а) \(a_1=5\), \(a_2=15\). Бул эки мүчө катар турган, демек \[ d=a_2-a_1=15-5=10. \] Биринчи мүчө шартта эле берилген, андыктан \(a_1=5\). Аны кайра эсептөөнүн кереги жок.
б) \(a_3=8\), \(a_5=2\). Үчүнчү жана бешинчи мүчөнүн ортосунда \(5-3=2\) кадам бар: \[ a_5-a_3=2d,\qquad 2-8=2d,\qquad -6=2d,\qquad d=-3. \] Эми биринчи мүчөнү \(a_3\) аркылуу табабыз: \[ a_3=a_1+2d \quad\Rightarrow\quad a_1=a_3-2d=8-2\cdot(-3)=14. \]
Текшерүү: \[ a_3=14+2\cdot(-3)=8,\qquad a_5=14+4\cdot(-3)=2. \] Экөө тең шартка дал келет.
Эске салуу: эгер эки мүчөнүн номерлеринин айырмасы \(m-k\) болсо, алардын айырмасын ошого бөлсөң \(d\) чыгат. Бул ыкма окшош тапшырмаларды чыгарууга жарайт.