Сверь числа и знаки с фото.
4-тапсырма. Мәтінді тыңда. Мәнерлеп оқы. Мұғалімнің көмегімен өлең мазмұнын түсін.
Бір тойым болатыны сөзсіз менің! Дәл қай күні екенін айта алмаймын... Бірақ, бірақ... Ешкімді де [неразборчиво] қайтармаймын!
Онда ортаға тасталар ұран сондай: Қайта алмайды қартың да бір ән салмай, Жиырма бестің бәрін де [неразборчиво], Кемпірлерге қыз күнін сағындыртам! Інілерге ағаны үлгі етемін, Жеңгелердің толтырам гүлге етегін!
Менің жартым бұл түні кірпік ілмей, Ақ көңілімен ақ қайың бүртігіндей, Омырауынан бір сәуле шайқап есіп, Ажырасқанды жүреді қайта қосып.
Мен өзім де ән салам түн ауғанша, Менің жаным бұл күнге құмар қанша Бәйгі берем [неразборчиво] палуанға, Адалдығы сезіліп тұрар болса!
Қыз [неразборчиво] жігітке ат беремін, «Жанам!» деген жүрекке от беремін, Мен әйтеуір бар жиған-тергенімді Бір тамаша той қылып өткеремін!
Мен, сөйтіп, бар шаңнан бір сілкінем, Мен, сөйтіп, рақаттанып бір күлемін, Кім білсін, талай күнгі арманым ед, Мәңгілік тарқамауы да мүмкін оның...
Төлеген Айбергенов
Кратко. Задание 4 — не вычислительное: нужно прослушать стихотворение Төлегена Айбергенова, прочитать его выразительно и с помощью учителя разобраться в содержании. Смысл: лирический герой мечтает устроить большой той (праздник) и на нём щедро одарить и порадовать всех — стариков, старушек, младших, невесток, борцов, влюблённых.
Как разворачивается мысль (по строфам)
- Герой уверен: «Бір тойым болатыны сөзсіз менің!» — той обязательно будет, только день пока неизвестен; никто не уйдёт с праздника обиженным.
- Каким будет той: звучит клич, даже старик не уйдёт, не спев песню; герой хочет, чтобы звучала песня «Жиырма бес», старушкам напомнит девичью пору, младшим братьям станет примером старшего (аға), невесткам (жеңге) наполнит подол цветами.
- Жена героя в эту ночь не смыкает глаз, она светлая, «ақ қайың бүртігіндей», и мирит тех, кто поссорился.
- Сам герой поёт до рассвета: даёт бәйгі (приз) борцу, коня — джигиту, «огонь» — сердцу, сказавшему «Жанам!».
- Всё, что накопил, он готов отдать на один прекрасный той, стряхивает пыль, смеётся — и, возможно, эта мечта никогда не кончится («Мәңгілік тарқамауы да мүмкін оның...»).
Строки сверху страницы — это другое стихотворение, Мұқағали Мақатаева, тоже про мечту о тое; задание относится к тексту Айбергенова.
Негізгі ой (қазақша жауап үшін) «Бұл өлеңде адамның үлкен той жасап, жұртты қуанту туралы арманы айтылған. Лирикалық кейіпкер тойда қарттарды ән салдырып, кемпірлерге қыз күнін еске түсіреді, інілеріне ағаны үлгі етеді, жеңгелерінің етегін гүлге толтырады. Палуанға бәйгі, «Жанам!» деген жүрекке от, жігітке ат береді. Ол бар жиған-тергенін бір тамаша тойға жұмсап, шаңын сілкіп, рақаттанып күледі. Өлеңнің негізгі ойы — адамдарға қуаныш сыйлау, жақсылық жасау — бақыт».
Приёмы, которые стоит назвать: гипербола (отдать всё накопленное на один той), анафора («Мен, сөйтіп...»), сравнение («ақ қайың бүртігіндей»), метафора («жүрекке от беру»), риторические восклицания.
Проверка. Если ты можешь сказать своими словами: «герой мечтает о тое, хочет одарить всех, уважить старших, порадовать влюблённых, и от этого счастлив» — содержание понято верно.