Сверь числа и знаки с фото.
4-тапсырма. Мәтінді тыңда. Мәнерлеп оқы. Мұғалімнің көмегімен өлең мазмұнын түсін.
Бір тойым болатыны сөзсіз менің! Дәл қай күні екенін айта алмаймын... Бірақ, бірақ... Ешкімді де билетпей қайтармаймын!
Онда ортаға тасталар ұран сондай: Қайта алмайды қартың да бір ән салмай, Жиырма бестің бәрін де сабылдыртам, Кемпірлерге қыз күнін сағындыртам! Інілерге ағаны үлгі етемін, Жеңгелердің толтырам гүлге етегін!
Менің жарым бұл түні кірпік ілмей, Ақ көңілімен ақ қайың бүртігіндей, Омырауынан бір сәуір шайқап есіп, Ажырасқанды жүреді қайта қосып.
Мен өзім де ән салам түн ауғанша, Менің жаным бұл күнге құмар қанша. Бәйге берем жығылған палуанға, Адалдығы сезіліп тұрар болса!
Қыз қуған жігітке ат беремін, «Жаным!» деген жүрекке ат беремін. Мен әйтеуір бар жиған-тергенімді Бір тамаша той қылып өткеремін!
Мен, сөйтіп, бар шаңнан бір сілкінем... Мен, сөйтіп, рақаттанып бір күлемін... Кім білсін, талай күнгі арманым ед... Мәңгілік тарқамауы да мүмкін оның... Төлеген Айбергенов
Кратко. В 4-тапсырма нет вопроса, на который нужно дать одно слово: это задание на выразительное чтение и понимание стихотворения. Его смысл: лирический герой мечтает о большом тое, который объединит людей, заставит старших вспомнить молодость, примирит поссорившихся и подарит всем радость. Это стихотворение о щедрости, единстве и счастье делиться.
Что происходит в стихотворении
- Герой уверен, что той обязательно будет, хотя не знает точного дня. Он никого не отпустит без танца.
- Он представляет, как на тое старшие поют, молодые веселятся, пожилые вспоминают девичью пору; младшим показывают пример старших, а невесткам дарят цветы.
- Жена героя не спит этой ночью, у неё чистое сердце, как берёзовый бутон; она мирит поссорившихся.
- Сам герой поёт, награждает честного побеждённого борца, дарит коня джигиту и сердцу, говорящему «Жаным!».
- Он готов потратить все накопления на прекрасный той. В финале он будто отряхивает пыль, улыбается и думает, что его мечта может не закончиться.
Тема и идея. Тема — мечта о тое, который объединяет людей. Идея — счастье не в накоплении, а в щедрости, доброте и умении радовать других. Важно: «Мен» здесь — лирический герой, а не обязательно сам автор.
Готовый пересказ на казахском: Бұл өлеңде лирикалық кейіпкер үлкен той жасауды армандайды. Ол тойда әр адамға қуаныш сыйлағысы келеді: үлкендерді ән салдырып, жастарды билетіп, келіндерге гүл ұсынады. Жары да жақсылық жасап, ажырасқандарды қайта қосады. Кейіпкер өзі ән салып, адалдығы байқалған жеңілген балуанға бәйге береді, қыз қуған жігітке ат береді. Ол бар жиған-тергенін тойға жұмсап, шаңнан сілкініп, қуанышқа кенеледі. Өлеңнің идеясы — жомарттық, бірлік және адамдарға қуаныш сыйлау.
Как читать: первые строфы — празднично и уверенно; строки о жене — мягче; финал — медленнее, задумчиво.
Принцип для похожего задания: сначала определи, кто говорит; затем — что он представляет или переживает; потом — какие образы важны; в конце — что этим хотел сказать автор. Тема отвечает на вопрос «о чём?», идея — «что хотел сказать автор?».
Проверка: главная мысль подтверждается финалом: той для героя — не просто богатое застолье, а внутреннее обновление и радость. Слова: бәйге — приз, палуан — борец, жиған-терген — накопленное, шаң — пыль.