Сверь числа и знаки с фото.
МӘТІНМЕН ЖҰМЫС ЖАЗЫЛЫМ 3-тапсырма. Мәтінді тыңда. Сан есімдерді теріп жаз. Сан есімдерді пайдаланып, Тұңғыш Президентке қатысты бірнеше сөйлем құра.
Мысалы: 1940 жылы 6 шілдеде Нұрсұлтан Назарбаев дүниеге келді.
[Рисунок: QR-код, оң жағында «Аудиоматін» деген жазу]
Қысқаша жауап
3-тапсырма екі бөліктен тұрады:
- Тыңдалым мәтінінен сан есімдерді теріп жазу — мұнда дәл қай сандар болатыны аудиомәтінге байланысты (оң жақтағы QR-код арқылы тыңдалады), сондықтан алдымен мәтінді тыңдап, ішіндегі сандарды белгілеу керек.
- Сол сан есімдерді қатыстырып, Тұңғыш Президент туралы бірнеше сөйлем құрау — үлгі ретінде кітаптағы «1940 жылы 6 шілдеде Нұрсұлтан Назарбаев дүниеге келді» деген сөйлем берілген.
Кілт қадамдар
1. Сан есім дегеніміз не? Заттың санын, мөлшерін немесе ретін білдіретін сөз табы. Сұрақтары: қанша? неше? нешеу? нешінші? қай?
2. Түрлерін ажырату
| Түрі | Сұрағы | Жалғауы | Мысал |
|---|---|---|---|
| Есептік | қанша? неше? | — | бір, екі, он, жүз, 1940 |
| Реттік | нешінші? қай? | -ыншы/-інші/-ншы/-нші | бірінші, екінші, оныншы |
| Жинақтық | нешеу? | -еу/-ау | екеу, үшеу, бесеу |
| Болжалдық | қанша шамасында? | -даған/-деген, -лаған, бірнеше | ондаған, жүздеген |
| Бөлшек | қаншасы? | — | жарты, ширек, үштен бір |
3. Мәтіннен сан есімді қалай табуға болады Санның жанындағы сөзге қара: жылы, шілдеде, наурызда, рет, орын, адам, пайыз, жыл. Егер сан заттың ретін білдірсе — реттік (мысалы, «бірінші Президент»), санын білдірсе — есептік (мысалы, «1940 жылы»).
4. Сөйлем құрау үлгісі Сан есім + зат есім + етістік. Мысалы:
- 1940 жылы 6 шілдеде Нұрсұлтан Назарбаев дүниеге келді.
- Ол 1967 жылы Қарағанды политехникалық институтын бітірді.
- 1991 жылы 1 желтоқсанда Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті болып сайланды.
- 2019 жылы 19 наурызда өз өтінішімен қызметінен кетті.
Мұнда 1940, 6, 1967, 1, 19 — есептік сан есімдер, ал «Тұңғыш» сөзі реттік мағына береді.
5. Өз жұмысыңды тексеру
- Әр сөйлемде сан есім бар ма?
- Сан есім дұрыс түрде ме? (реттік болса — -ыншы/-інші, жылмен келсе — жылы сөзі)
- Сан мен қатар тұрған зат есім жалғауы дұрыс па? (жылы, шілдеде, наурызда)
Кітаптағы үлгіні пайдаланып, аудиомәтіннен тапқан сандарыңды дәл осы құрылыммен сөйлемге қой.