Сверь числа и знаки с фото.
Элина акчасынын 20%ын тамак-ашка жумшайт. Тамак-ашка кеткен акчанын өлчөмүн бөлчөк түрүндө көрсөт. Рукописно: \(20:20=1\), \(100:20=5\), Жооб: акчанын \( \frac{1}{5} \) бөлүгү.
Кыялда жана Назикте мончоктор бар. Назиктин мончогу Кыялдыкына караганда 1,5 эсе көп. Назиктеги мончоктордун санын Кыялдагы мончоктордун санына карата пайыз менен көрсөт. [Рисунок: стеклянная банка с чёрными и белыми бусинами]
Ажол жөнөкөй бөлчөктөрдүн, ондук бөлчөктөрдүн жана пайыздардын эквиваленттүүлүгүн үйрөнүп жатат. Ажолго белек утуп алуу үчүн викторинанын баракчасын толтурууга жардам бер.
Жөнөкөй бөлчөк Ондук бөлчөк Пайыз а) \( \frac{1}{2} \) б) \( \frac{1}{10} \) в) 40 %
Кыска жооп
\(20\%=\frac{20}{100}=\frac{1}{5}\). Жазган жообуң туура.
\(150\%\).
Таблица:
| Жөнөкөй бөлчөк | Ондук бөлчөк | Пайыз | |
|---|---|---|---|
| а) | \(\frac{1}{2}\) | \(0,5\) | \(50\%\) |
| б) | \(\frac{1}{10}\) | \(0,1\) | \(10\%\) |
| в) | \(\frac{2}{5}\) | \(0,4\) | \(40\%\) |
Кантип чыгарылат
Пайыз — бул жүздөн бир бөлүк: \(1\%=\frac{1}{100}=0,01\).
- Бөлчөктү пайызга айландыруу үчүн аны 100гө көбөйтөбүз: \(\frac{1}{2}\cdot100\%=50\%\).
- Пайызды ондук бөлчөккө айландыруу үчүн 100гө бөлөбүз: \(40\%=40:100=0,4\).
- Пайызды жөнөкөй бөлчөккө айландыруу үчүн \(\frac{40}{100}\) деп жазып, кыскартабыз: \(\frac{40}{100}=\frac{2}{5}\).
2-тапшырма. \(20\%=\frac{20}{100}\). 20ны жана 100дү 20га бөлсөк, \(\frac{1}{5}\) болот. Демек, акчанын \(\frac{1}{5}\) бөлүгү.
3-тапшырма. Кыялдын мончокторун \(x\) деп алалы. Анда Назиктики \(1,5x\). Назиктин мончокторунун Кыялдыкына карата катышы: \(\frac{1,5x}{x}=1,5\). Пайыз менен: \(1,5\cdot100\%=150\%\).
4-тапшырма.
- а) \(\frac{1}{2}=1:2=0,5\); \(0,5\cdot100\%=50\%\).
- б) \(\frac{1}{10}=1:10=0,1\); \(0,1\cdot100\%=10\%\).
- в) \(40\%=40:100=0,4\); \(\frac{40}{100}=\frac{2}{5}\).
Текшерүү
а) \(\frac{1}{2}=0,5=50\%\) — туура.
б) \(\frac{1}{10}=0,1=10\%\) — туура.
в) \(\frac{2}{5}=0,4=40\%\) — туура.