Новая Школа - онлайн-школа подготовки к ЕГЭ
Задача · 11 класс Задача №3836361
А
Аноним
9 часов назад · публичный вопрос
А
Аноним

Ч.Айтматовдун “Кыямат” романынын негизги идеясы жана каармандардын образы

Ответ нейросети
9 часов назад

Кыскача жооп

«Кыямат» (орусча «Плаха», 1986) — Айтматовдун эң курч философиялык-публицистикалык романдарынын бири, роман-эскертүү. Негизги идеясы: адам табияттын бир бөлүгү жана ал өзү жасаган жамандык үчүн — баңгизат, браконьерлик, зордук-зомбулук, пайдакунемдик — эртеби-кечпи жооп берет. Жамандыкка көз жумуп кароо — ага шерик болуу. «Кыямат» — акыркы сот жөнүндөгү эскертүү: эгер адам табиятты жана башка адамды тоноп, өзүн «кудай» сезип калса, ал өзүнө өлүм жазасын даярдайт.

Романдын түзүлүшү: үч линия

  1. Авдий Каллистратов — акыйкат издөөчү жаш жигит.
  2. Бостон Уркунчиев — талаадагы койчу.
  3. Акбара менен Ташчайнар — карышкырлар.

Үч линия тең Мойынкум талаасында — сайгактарды кыруу окуясында — кесилишет. Композициянын борборунда «кыямат» — өлүм жазасынын орду турат; жазуучу бүткүл жер бетин ушундай «кыямат» ордуна айланган дүйнө катары көрсөтөт.

Каармандардын образдары

Авдий Каллистратов — руханий изденүүчү. Семинариядан эркин ойлогону үчүн куулуп, акыйкатты издеп чыгат. Баңгизат ташуучуларды сөз менен акылга келтирмекчи болот, сайгактарды кырууга каршы чыгат. Аны саксаулга кадап өлтүрүшөт — бул Христос сыяктуу курмандыктын образы. Анын образы аркылуу Айтматов жакшылыктын руханий күчүн да, анын зордук алдындагы алсыздыгын да көрсөтөт.

Гришан — баңги бизнесинин башчысы, циник. «Ар кимдин өз кудайы бар» деген философияны карманып, жаштарды азгырат, адамды «товар» катары карайт. Бул — акча менен бийликтин жетегиндеги, адеп-ахлаксыз күчтүн образы.

Обер-Кандалов — браконьерлердин башчысы, одоно күч. Табиятты «кожоюн» катары тоноп, өзүн гана ойлойт; Авдийди өлүмгө буйрук берет. Анын образы — табиятка жана адамга «керектөөчүлүк» мамиленин, зордук-зомбулуктун аткаруучу күчүнүн образы.

Бостон Уркунчиев — эмгекчил, чынчыл, табият менен бирге жашаган адам. Анын тагдыры (уулу Кенжештин өлүмү) жамандыктын айлампасына түшкөн адамдын трагедиясын көрсөтөт: зордук-зомбулук менен курулган дүйнөдө эмгекчил, чынчыл адам да өз ордун таба албайт.

Акбара менен Ташчайнар — жөн гана жаныбарлар эмес. Алардын балдарын адамдар тартып алат; карышкырлар кайгы тартып, өч алуучу күчкө айланат. Акбара — энелик сүйүүнүн жана табияттын өч алуусунун символу. Айтматов аларга ички дүйнө берет — бул «адамдаштыруу» ыкмасы.

Кенжеш — Бостондун уулу, күнөөсүз бала. Ал — келечектин жана бейкүнөө өмүрдүн символу; чоңдордун күнөөсү үчүн бала төлөйт. Бул романдын эң оор трагедиясы.

Кантип өз алдынча талдоо жүргүзүү керек

  1. Конфликтти аныкта: адам — табият; адам — коом; адам — өзү.
  2. Финалга көңүл бур: автордун идеясы көбүнчө трагедиялуу аякта көрүнөт.
  3. Образдар системасын кара: каармандарды жупташтыр (Авдий — Гришан, Авдий — Обер-Кандалов, адамдар — карышкырлар).
  4. Аталышын чечмеле: «Кыямат» — акыркы сот, өлүм жазасынын орду.
  5. Автордук ой жүгүртүүлөрдү жана каармандардын сөздөрүн белгиле.

Текшерүү

  • Идея айкынбы? (адам жана табият, жоопкерчилик, эскертүү)
  • Ар бир каармандын милдети көрсөтүлдүбү?
  • Символдор (карышкырлар, саксаул, «кыямат») аталдыбы?
  • Өз корутундуң барбы?