Новая Школа - онлайн-школа подготовки к ЕГЭ
Задача Задача №3837213
А
Аноним
21 час назад · публичный вопрос
А
Аноним

тушунук

Ответ нейросети
21 час назад

Кыскача жооп

Жарык микроскопу эки линза системасы аркылуу чоңойтот: объектив (үлгүгө жакын, 8х, 40х, 90х) жана окуляр (көзгө жакын, 5–24х). Жалпы чоңойтуу алардын көбөйтүндүсүнө барабар:

\[ \text{жалпы чоңойтуу} = \text{объектив} \times \text{окуляр} \]

Мисалы, 40х объектив жана 10х окуляр: \(40 \times 10 = 400\) эсе.

Принцип кантип иштейт

  1. Жарык бергич (күзгү же лампа) үлгүнү жарыктандырат.
  2. Конденсор жарыкты үлгүгө топтойт, диафрагма жарыктын көлөмүн жөнгө салат — өтө көп жарык сүрөттү «күйгүзүп», аз жарык караңгы кылат.
  3. Объектив үлгүнүн чоңойтулган, чыныгы (тескери) сүрөтүн түзөт.
  4. Окуляр бул сүрөттү дагы чоңойтуп, көзгө жеткирет — ошондуктан эки чоңойтуу көбөйөт, кошулбайт.
  5. Макровинт — одоно, микровинт — так фокустоо үчүн. Револьвердик кармагыч объективдерди алмаштырат, тубус объектив менен окулярды бириктирет.

Түзүлүштүн негизги бөлүктөрү

Бөлүк Милдети
Окуляр Объективдин көрүнүшүн 5–24 эсе чоңойтот
Тубус Объектив менен окулярды бириктирет, аралыкты жөнгө салат
Револьвердик кармагыч Ар кандай объективдерди кармайт (8х, 40х, 90х)
Объектив Объектти чоңойтот, эң негизги чоңойтуу бул жерде
Предметтик столчо Үлгүнү 90° бурчта кармайт
Конденсор Үлгүгө жарык берет
Диафрагма Жарыктын санын жөнгө салат
Күзгү Табигый жарыкты багыттайт
Макро/микровинт Так көрүүгө (фокустоого) жардам берет

Тарыхы жана чеги

  • 1590-жылы голландиялык Hans жана Zacharias Janssen биринчи микроскопко окшош аспапты жасашкан.
  • 1609-жылы Galileo Galilei «occhiolino» — томпок жана иймек линзалардын тутумун түзгөн.
  • Robert Hooke «Микрография» эмгегинде «клетка» терминин киргизген.
  • Antonie van Leeuwenhoek (1632–1723) өз микроскоптору менен микроорганизмдерди байкаган.

Маанилүү чек: жарык микроскопу менен 200 нанометрге жакын өлчөмдү гана көрүүгө болот (\(1\ \text{нм} = 10^{-6}\ \text{мм}\)). Ошондуктан ДНК (2 нм), рибосома (25 нм) сыяктуу майда структуралар көрүнбөйт — аларды электрондук микроскоп изилдейт. Ал эми клетка (10–50 мкм), митохондрия (7 мкм) көрүнөт.

Түрлөрү

  • Оптикалык (жарык) — эң эски жана жөнөкөй; моноокулярдуу (1 окуляр) жана биокулярдуу (2 окуляр).
  • Санариптик — компьютерге же дисплейге туташкан камера менен; көз менен үзгүлтүксүз байкоо үчүн окуляры болбойт.
  • Флуоресценттик — препарат жарыкты жутканда жана чагылтканда пайда болгон нурланууну байкайт.

Текшерүү

Эгер объектив 90х, окуляр 10х болсо: \(90 \times 10 = 900\) эсе. Демек 90х — эң күчтүү объектив, бирок анда фокустоо кыйыныраак жана жарык көбүрөөк керек.

Обсуждение

8 сообщений
А
Аноним

Мазмунду жана кыскача

Нейросеть21 час назад

Кыскача мазмуну (59–61-беттер)

1. Микроскоптун тарыхы

  • 1590-жылы голландиялык Ханс жана Захарий Янссендер микроскопко окшош аспапты ойлоп табышкан.
  • 1609-жылы Галилео Галилей «occhiolino» — томпок жана иймек линзадан турган куралды жасаган.
  • Кристиан Гюйгенс эки линзалуу окуляр системасын ойлоп тапкан — бул микроскоптун тарыхындагы чоң кадам.
  • Антон Ван Левенгук (1632–1723) колго жасалган бир линзалуу микроскобу менен биринчилерден болуп биологиялык объектилерди изилдеген.

2. Микроскоптун түзүлүшү

Азыркы жарык микроскоптору төмөнкү бөлүктөрдөн турат:

Бөлүк Милдети
Окуляр Объективдин көрүнүшүн 5–24 эсе чоңойтот
Тубус Объектив менен окулярды бириктирет, аралыкты жөнгө салат
Револьвердик кармагыч Ар кандай объективдерди кармайт
Объективдер 8х, 40х, 90х — негизги чоңойтууну берет
Предметтик столчо Үлгүнү 90° бурчта кармайт
Конденсор Үлгүгө жарык топтойт
Диафрагма Жарыктын көлөмүн жөнгө салат
Күзгү Табигый жарыкты багыттайт
Макро- жана микровинт Так фокустоого жардам берет

3. Оптикалык микроскоп жана анын чеги

  • Оптикалык микроскоп — эң эски жана жөнөкөй түрү. Моноокулярдуу (1 окуляр) жана биокулярдуу (2 окуляр) болуп бөлүнөт.
  • Көрүү чеги 200 нанометрге жакын (\(1\ \text{нм} = 10^{-6}\ \text{мм}\)).
  • Ошондуктан ДНК (2 нм), рибосома (25 нм) сыяктуу майда структуралар көрүнбөйт.
  • Ал эми митохондрия (7 мкм), хлоропласт (5–10 мкм), өсүмдүк клеткасы (30–50 мкм) жана жаныбар клеткасы (10–20 мкм) көрүнөт.

4. Микроскоптун башка түрлөрү

  • Санариптик микроскоп — электрондук камера менен жабдылган, дисплейге же компьютерге туташат, көз менен үзгүлтүксүз байкоо үчүн окуляры болбойт.
  • Флуоресценттик микроскоп — препараттын жарыкты жутуу жана чагылтуу эффектисин колдонот.

Негизги жыйынтык: микроскоп — клеткалык түзүлүштү изилдөөнүн негизги куралы, бирок анын оптикалык чеги 200 нм болгондуктан, андан майда структураларды электрондук микроскоп менен гана көрүүгө болот.

А
Аноним

Оптикалык канчанчы жылы чыкан

Нейросеть21 час назад

59-беттеги сүрөттөгү текстке ылайык, алгачкы оптикалык (жарык) микроскоп 1590-жылы ойлоп табылган.

Текстте так мындай деп жазылган:

«Микроскоптун тарыхы. 1590-жылы голландиялык Ханс жана Захарий Янссен ата-бала микроскопту ойлоп табышкан...»

Ал эми кийинки маанилүү даталар:

  • 1609-жылы — Галилео Галилей өзүнүн «occhiolino» деген микроскобун ойлоп тапкан.
  • 1600-жылдардын аягында — Кристиан Гюйгенс эки линзалуу окуляр системасын ойлоп тапкан.
  • 1632–1723-жылдары — Антон Ван Левенгук өзүнүн жөнөкөй линзалуу микроскобу менен биринчилерден болуп биологиялык объектилерди изилдеген.

Ошондуктан, сурооңузга так жооп: 1590-жыл.

А
Аноним

Occhiolion кандай окулат

Нейросеть21 час назад

Китептеги 59-бетте бул сөз «occhiolino» деп жазылган (сиз «Occhiolion» деп жаздыңыз, бирок китепте акыркы тамга «о»).

Бул италиян тилиндеги сөз, кыргызча «оккиолино» деп окулат (же муундарга бөлсөк: ок-кио-ли-но). Басым акыркы муунга — ли́ — түшөт.

Кызыктуу факты: италиянча occhio «көз» дегенди билдирет, ал эми occhiolino — «кичинекей көз» (көзчө) деген сыпаттама сөз. Ошондуктан Галилео Галилей өзүнүн бул оптикалык куралын «кичинекей көз» деп атаган.

А
Аноним

Микраскоп канчага болунот

Нейросеть21 час назад

Китептин 61-бети боюнча микроскоп эки негизги белги боюнча бөлүнөт:

1. Байкоо ыкмасына жараша (оптикалык микроскоп үчүн):

  • Моноокулярдуу — бир окуляры бар.
  • Биокулярдуу — эки окуляры бар.

2. Түзүлүшү жана иштөө принциби боюнча (түрлөрү):

  • Оптикалык (же жарык) микроскоп — эң эски жана кеңири колдонулган түрү.
  • Санариптик микроскоп — электрондук камера менен жабдылып, дисплейге же компьютерге туташат.
  • Флуоресценттик микроскоп (эпифлуоресценттик) — препараттын жарыкты жутуу жана чагылтуу эффектисин колдонот.

Ошондуктан, кыскача айтканда, микроскоптор негизинен оптикалык, санариптик жана флуоресценттик болуп, ал эми оптикалыктары өз кезегинде моноокулярдуу жана биокулярдуу деп бөлүнөт.