Сверь числа и знаки с фото.
- «Збярыце» са слоў сказы, каб яны адпавядалі схемам.
- ночы, радасна, бабуліны, усміхаліся; [Рисунок: схема сказа — волнистая линия (дзейнік), над ёй пытанне «чы е?»; пунктирная линия (азначэнне), над ёй «я к?»; штрихпунктирная линия (акалічнасць); дзве прамыя лініі (выказнік).]
- ноч, неба, запаліла, на, зоркі; [Рисунок: схема сказа — пунктирная линия, над ёй «д з е?»; дзве прамыя лініі; пунктирная линия, над ёй «ш т о?»; волнистая линия.]
- прыляцела, з, выраю, далёкага, ластаўка. [Рисунок: схема сказа — дзве прамыя лініі; пунктирная линия, над ёй «а д к у л ь?»; пунктирная линия, над ёй «я к о г а?»; волнистая линия.] Вызначце склон ужытых у сказах назоўнікаў. Да слова ноч падбярыце аднакаранёвыя словы розных часцін мовы. 106
Краткі адказ:
- Ночы бабуліны радасна ўсміхаліся.
- Ноч запаліла на небе зоркі.
- Прыляцела з далёкага выраю ластаўка.
Склоны назоўнікаў:
- ночы — назоўны склон (множны лік);
- ноч — назоўны, неба — месны, зоркі — вінавальны (множны лік);
- выраю — родны, ластаўка — назоўны.
Аднакаранёвыя словы да слова ноч: начны (прыметнік), начаваць (дзеяслоў), ночка (назоўнік), начаване (назоўнік), па-начнаму (прыслоўе).
Як разважаць:
Сказ 1. Схема патрабуе назоўнік, прыметнік, прыслоўе і дзеяслоў. Пытанні дапамагаюць: чые ночы? — бабуліны; як? — радасна; што зрабілі? — усміхаліся. Атрымліваем: «Ночы бабуліны радасна ўсміхаліся».
Сказ 2. Па схеме спачатку ідзе дзейнік ноч, потым дзеяслоў запаліла, дапаўненне зоркі і акалічнасць на небе. Пытанні: што зрабіла? — запаліла; што? — зоркі; дзе? — на небе. Сказ: «Ноч запаліла на небе зоркі».
Сказ 3. Ластаўка — дзейнік, прыляцела — выказнік. Пытанні: адкуль? — з выраю; якога? — далёкага. Сказ: «Прыляцела з далёкага выраю ластаўка».
Каб вызначыць склон назоўніка, стаўце да яго пытанне разам з прыназоўнікам:
- ноч, ночы — хто? што? → назоўны;
- на небе — дзе? на чым? → месны;
- зоркі — запаліла што? → вінавальны;
- з выраю — адкуль? з чаго? → родны.
Праверка: усе словы з задания выкарыстаны, парадак адпавядае схемам, склоны вызначаны па пытаннях і прыназоўніках.