Сверь числа и знаки с фото.
- Текстны укы. Без өйдә ашапмы, уҗыпмы утыра идек. Кинәт бомба шартлап ярылды. Тәрәзә пыялалары коелып төштеләр, түшәмнән шыбырдап туфрак коела
башлады, буфет алдындагы чынаяклар идәнгә сикерештеләр. Без утырган җиребездә катык та калдык. Бомба күтәргән куе тузан таралгач, чыгып карасак, малай ишегалды уртасында кан эчендә ята. Ә өч аяклы эт, күзләрен мөлдерәтеп, аның янда басып тора. Баланы тиз генә күтәреп алдык, ләкин соң иде инде. Бичара эт үзенең дустыннан соң озак яши алмады. Ул, өзлексез шыңшып, моңлы күзләрен безнең күзләребездән ала алмыйча бәреләп-сугылып йөрде. Ә беркөнне каядыр китеп күздән югалды. — Кайгысыннан каядыр китте, ахры, бичара, — дип уйладык. Ләкин беркөнне иртән без өч аяклы этне үлгән килеш таптык. И. Газидан
Фонетика
Иренләшкән сузыклар гына булган сүзләрне күчереп яз. Сузыкларның рәтен һәм күтәреләшен билгелә.
Тексттан мисаллар табып яз. Рәт гармониясе сакланмаган сүзләр: Яңгырау тартыклар гына булган сүзләр: Алгы рәт сузыклары гына булган сүз: Иренләшкән сузыклар гына булган сүз: [w] авазы язуда у хәрефе белән белдерелгән сүз:
Схемага туры китереп, тексттан икәшәр сүз табып яз. ТС-ТС-ТС: СТ: ...
Для выполнения заданий по татарскому языку нужно опираться на фонетические правила. Ниже разбор каждого видимого задания.
Задание 3
Иренләшкән сузыклар гына булган сүзләрне күчереп яз. Сузыкларның рәтен һәм күтәреләшен билгелә. (Выпиши слова, состоящие только из огубленных гласных. Обозначь ряд и подъём гласных).
Ответ: Огубленные (иренләшкән) гласные в татарском языке — это о, ө, у, ү. Ищем в тексте слова, в которых все гласные такие. Подходящие слова: өч, соң, ул.
- Өч: гласная [ө] — нечкә рәт (передний ряд), кин күтәреләш (широкий подъём).
- Соң: гласная [о] — калын рәт (задний ряд), кин күтәреләш (широкий подъём).
- Ул: гласная [у] — калын рәт (задний ряд), тар күтәреләш (узкий подъём).
Задание 4
Тексттан мисаллар табып яз. (Найди в тексте примеры и запиши).
1. Рәт гармониясе сакланмаган сүзләр: (Слова, где нарушен закон сингармонизма — смешаны гласные переднего и заднего ряда).
- Буфет (у — задний ряд, е — передний)
- Куе (у — задний, е — передний)
- Ишегалды (и, е — передний; а, ы — задний)
- Бичара (и — передний; а — задний)
2. Яңгырау тартыклар гына булган сүзләр: (Слова, состоящие только из звонких согласных: б, в, г, д, ж, з, й, л, м, н, ң, р).
- Без (б, з)
- Баланы (б, л, н)
- Алмады (л, м, д)
- Ул (л)
- Йөрде (й, р, д)
- Моңлы (м, ң, л)
3. Алгы рәт сузыклары гына булган сүз: (Слова только с гласными переднего ряда: ә, ө, ү, е, и, э).
- Өйдә (ө, ә)
- Тәрәзә (ә, ә, ә)
- Төштеләр (ө, е, ә)
- Җиребездә (и, е, е, ә)
4. Иренләшкән сузыклар гына булган сүз: (Здесь можно взять любое слово из Задания 3).
- Ул (или өч, соң).
5. [w] авазы язуда у хәрефе белән белдерелгән сүз: (В татарском языке звук [w] может передаваться буквой «у»).
- Куе (в слове «куе» звук [у] перед гласной [е] произносится с призвуком [w]).
Задание 5
Схемага туры китереп, тексттан икәшәр сүз табып яз. (Подбери по два слова из текста, соответствующие схемам. Т — тартык (согласный), С — сузык (гласный)).
1. ТС-ТС-ТС (Согласный-гласный-согласный-гласный-согласный-гласный):
- Тәрәзә (Т-ә-р-ә-з-ә)
- Баланы (Б-а-л-а-н-ы)
2. СТ (Гласный-согласный):
- Ул (у-л)
- Эт (э-т) (Также подходят: өч, соң, як, ит, но лучше выписать слова, которые есть в тексте).