Эмне учун осумдук органдарынын клеткалары бирдей эмес?
Өсүмдүктөрдүн клеткалары бирдей эмес болушунун бир нече себептери бар. Эң негизгиси, клеткалар өсүмдүктүн ар кандай бөлүктөрүндө ар түрдүү функцияларды аткарууга ылайыкташкан, анткени өсүмдүктөр мультицеллюлярдык (көп клеткалуу) организмдер болуп саналат жана алардын ар бир клеткасы белгилүү бир милдетти аткарат.
Өсүмдүк клеткаларынын ыңгайлашуусуна жана алардын ар түрдүү болушуна төмөнкү себептерди келтирүүгө болот:
Түрдүүчүлүк (Дифференциация): Өсүмдүк клеткалары өсүмдүктүн өсүшү жана өнүгүүсү процесстеринде дифференциацияланат, бул процессте клеткалар белгилүү бир функционалдык бөлүктөргө айланат, мисалы, жалбырак клеткалары, тамыр клеткалары, сабак клеткалары ж.б.
Морфология жана функция: Өсүмдүктөрдүн клеткалары алардын морфологиясына (формасына) жана аткарган функциясына жараша бөлүнөт. Мисалы, хлоропласттарды камтыган фотосинтез жасаган жалбырак клеткалары, суу жана минералдарды соргуч тамыр клеткалары, жыгач материалдарды сактоочу өскөн клеткалар.
Түзүлүштүк ийкемдүүлүк: Кээ бир өсүмдүк клеткаларынын структуралык өзгөчөлүктөрү катуулук жана колдоо берүүчү, мисалы, лигнин менен байытылган ичке катмарларга ээ болушу мүмкүн.
Тиркелген ортонун талабы: Өсүмдүктөрдүн жашоочу ортосу өтө ар түрдүү болушу мүмкүн жана алардын клеткалары алардын жашоочу шарттарына ылайыкташуу зарылдыгынан улам түрдүүчүлүккө ээ болушат.
Генетикалык программалануу: Өсүмдүктүн клеткаларынын дифференциациясына генетикалык контролдоо аркылуу багыт берилет, бул клетка хемиосынды белгилүү топтомун иштеп чыгууга жетектейт.
Мындан тышкары, өсүмдүктөрдүн клеткаларынын айрымдарында белгилүү механизмдер жана ыкмалар бар, мисалы, стоматалардагы кош клеткалар суу буусун башкаруучу функцияны камсыз кылууда.
Ушул ар кандай түзүлүштөр, функциялар жана адаптация процесстери көп клеткалуу өсүмдүктөрдүн натыйжалуу жана ийкемдүү болушуна мүмкүндүк берет жана эволюцияда өзгөчө ролу бар.
