Агульные даданные члены сказа
Тэрмін "агульныя даданыя члены сказа" звычайна азначае элементы сказа (прапазіцыі), якія могуць быць агульнымі для розных членаў сказа і належаць да так званай незалежнай часткі сказа. Гэтыя элементы не з'яўляюцца абавязковымі ў канструкцыі сказа і могуць адсутнічаць. Тым не менш, яны надаюць дадатковую інфармацыю аб дзеянні ці стане, якія апісваюцца ў сказе.
Агульныя даданыя можна падзяліць на наступныя віды:
Абставіны - гэта слоўныя формы і канструкцыі, якія абазначаюць розныя абставіны дзеяння (час, месца, прычыну, мэту, умовы і г.д.). Напрыклад:
- Я прыехаў рана раніцай (абставіна часу).
- Дзеці гулялі пад дажджом (абставіна месцазнаходжання).
- Чытаць кнігу часцей за ўсё я люблю ў транспарце (абставіна месца).
Звароты - ізаляваныя элементы сказа, якія выражаюць звычайна звяртанне да асобы (напрыклад, "Добры дзень, сябры!") або выпрацоўваюць якую-небудзь дэталь (напрыклад, "Рэка, напоўненая вадою, выцякала за гарызонт").
Устаўленыя канструкцыі - гэта словы ці фразы, устаўленыя ў сказ для падкрэслення, удакладнення або тлумачэння (напрыклад, "Я гэта, вядома, зразумеў").
Каб лепш разбірацца ў агульных даданых членах сказа і іх ролі, рэкамендуецца практыкавацца ў аналізе і стварэнні складаных сказаў, каб ведаць, дзе і якім чынам яны ўжываюцца.
