Темір дәуірінде Қазақстан жерін сақ, ғұн, үйсін, қаңлы және сармат тайпалары мекендеген. Бұл дәуір адамдарының антропологиялық пішіні сақ, үйсін және сармат заманында өзіндік сипат алады. Сақтар еуропалық нәсілге жатады, олардың бас сүйегі шағын, беті жалпақтау, көзі ұялы, қабақ сүйегі шығыңқы және мұрны дөңестеу болып келеді. Бұл сақтардың бас сүйегінің домалақтанып, маңдайы тайқылана бастауынан, мұрнының кішірейіп, көз шарасының шығыңқы бола бастауынан көрінеді. Бұл өзгерістер сақтардың түр-әлпетінде монғолдық нәсілдің байқала бастауын аңғартады. Монғолдық белгілер Солтүстік және Шығыс Қазақстан сақтарында Орталық Қазақстанды мекендеген сақтарға қарағанда басым болған. Ал, Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан сақтарында монголдық белгілер біршама айқын кездессе. Арал аймагын мекендеген сақтарда бұл көрсеткіштер аздау болып келеді. Темір дәуірінде ғұндардың қоныс аударып келуіне байланысты жергілікті тайпалардың түр-сипатының басым бөлігінде монғолдық белгілер анық байқалады. Жалпы, гундар Қазақстанның ежелгі тайпаларының антропологиялық сипатына ғана емес, тілінің түркіленуіне де қатты әсер еткен. Мәтінде сипатталған тайпаларда қай нәсілдің белгілері басым болды? Нәсілдік белгілердің өзгеруіне қандай тарихи жағдай әсер етті?
В тексте упоминаются три основных археологических культуры Темир Даура: саки, үйсін и сарматы. Саки распространялись на территории современного Казахстана и их антропологические черты проявлялись в строении головы, форме лица, форме глаз, черепа и волос. Саки имели европоидную природу, их головные повязки были узкими, лицо удлиненное, глаза овальные, форма челюсти квадратная, а щеки угловатые. Процесс формирования головной повязки у саков начинался с высокой домалаки, уменьшения размеров мура и появления выпуклости глазной щели. Эти изменения относились к момгольскому влиянию на тип и этногенез саков.
Монгольские черты непосредственно отражались у саков, проживавших в Центральном Казахстане, северной и восточной частях, нежели у саков, населявших Жетысу и Южный Казахстан. В ареале саков, проживавших в районе Аральского моря, эти признаки были менее выражены. Появление монгольских черт у саков в определенной степени связано с наступлением гуннов, что оказало влияние на изменение типологии народов в эпоху железного века.
В целом, гунны не только оказали влияние на антропологические черты древних племен на территории Казахстана, но также сыграли значительную роль в этногенезе населения и в формировании языка.
