Самурай деген сөз нені бірдіреді жапониядағы жер иелену мен самурай дәстүрін ерекшеліктерін анықта

Мына сұрағыңызға қысқаша да, толық түсінікті түрде жауап берейін. 1) Самурай сөзінің мәні не білдіреді? - Самурай (самурай) сөзі жапонша saburau (侍) етістігінен шыққан деп түсіндіріледі. Ол «құдайға қызмет ететін адам» немесе «ұлы лордқа қызмет ететін әскери қызметші» дегенді білдіреді. Яғни самурай – өз лордына қызмет ететін, көбінесе әскери және әкімшілік міндеттерді атқарған адам. Уақыт өте келе бұл әдет-ғұрыптарға негізделген әлеуметтік-әдепті, әскери–заңдылыққа сай қалыптасқан hereditary (тұқымқуалайтын) әскери-классқа айналды. 2) Жапониядағы жер иелену жүйесі қандай ерекшеліктерге ие болды? - Ежелгі және орта ғасырларда: - Shoen жүйесі (манор иеліктері): бай aristocratтар мен діни құрылымдардың иелігі еді. Шағын шаруалар осы жерлерде егістікпен айналысып, салықтарды иесіне төлейтін. Бұл жүйе территориялық бақылауды кериалдырды және сот билігі де әлсіреген еді. - Jito (地頭) және Shugo (守護): шұғыл әскери-әкімші қызметтер. Jito жерді басқарды және шаруалардың салықтарын жинады; Shugo провинцияларды күзетті. - Kokudaka жүйесі: жердің байлығын коку (көбіне күріш көлемімен өлшенетін; 1 коку бір адамның бір жылдық тамағын қамтамасыз етуі деп қабылданады) көлемімен бағалау. Бұл мөлшер домендердің байлығын салыстырудың негізгі өлшемі болды, заң жүзінде иелік құқығы емес, табысқа негізделген рента айналды. - Камакура шоғунаты кезеңінде (1192–1333): - Самурайлар шегіндегідей әскери–әкімшілік қызметтерді де атқара бастады. Jito мен Shugo тығыз билік жүргізіп, жерге деген бақылауды шоғынның қолына қаратуға ұмтылды. - Сенгоку кезеңі (әлі 15–16 ғ. ортасы): - Даимёлар пайда болып, жүздеген провинциялар күрделі domain–бөліністерге айналды. Ендігі жерде жер иелігі көбіне билік иесінің (даимёның) құқығында болды, ал шаруалар өз иелігін өңдесе де төлемдерді даимёге төлеп отырды. - Эдо кезеңі (1603–1868): - Han жүйесі (domain) орнықты. Даимёлар өз дәлізіндег жерлерді басқарды, ал шөгудің экономикасы kokudaka-ға тәуелді болды. Шағын шаруалардың жер иелігі 공식 түрде жоқ болатын; олар жерді пайдалану құқығын ғана иемденіп, салықты доменге төлеп тұрды. - Формациялық айқын бөлу: fudai даимёлар (еліктірілген, шын лояльды) және tozama (құдайы емес) даимёлар сияқты жіктер де болды. - Самурайлар көбіне ханның стипендиясы немесе коку-қа сүйенетін айларлық төлемдермен өмір сүрді; жер иелігі – лордың құқығында еді. - Мейджи дәуірі (1868 жылдан кейін): - Шашылған сословие (caste) жойылып, жер иелігі реформалары жүріп, әскери–саяси жүйе модернизацияланды. Самурай класы ресми түрде әлсіреді, елдің модернизациясы үшін жаңа экономика және армия құрыла бастады. Қысқаша түйін: - Самурай – «қызмет етуші/қасықшы» ұғымын білдіретін әскери-әлеуметтік класс. Олар лордқа қызмет етіп, әскери және әкімшілік міндеттерді атқарды; уақыт өткен сайын класс ретінде тұрақты рөлге айналды. - Жапониядағы жер иелену жүйесі тарихи кезеңдерге байланысты өзгеріп отырды: Shoen жүйесінен басталып, Kamakura–Токугава дәуірінде Jito/Shugo арқылы жер құқығы бақылауда болды; Эдо дәуірінде хандар (даимёлар) жерді басқарса да шынайы иелік көбіне олардың қолында, ал шаруалар пайдаланушылар ретінде тұрды; kokudaka-ға негізделген салық-пайда жүйесі үстем болды. Мейджи кезеңінде бұл жүйе толығымен жаңарды. 3) Самурай дәстүрінің негізгі ерекшеліктері - Бушидо (бұлақ жолы) кодексі және моральдық қағидаттар: - Лояльность (қадірлеу/адалдық), батылдық, мәрттік, әділдік, ниетке адалдық, өз-өзін басқару. Гири (борыш) және ниньё (адамгершілік сезім) арасындағы тұйықтықты шешу. - Тәрбие және оқу: - Кілт салалар: әскери өнерлер (kenjutsu – қылыш өнері, iaijutsu, kyudo – оқ ату), ат үсті күрес, атты шабуылдар (yabusame). Сонымен бірге білімге де мән беріледі: әдебиет, каллиграфия, поэзия, шай ішу дәстүрі (chanoyu) және көркемөнерлер. - Bunbu Ryōdō деген идея: бір уақытта әскери және мәдени білімге (бір мезгілде «қыран» және «мәдениет») мән беру. - Құқықтық-әлеуметтік рөлі: - Самурайлар лояльді лордың әкімшілік-құқықтық жүйесін қолдады; олардың фортилигі: катана даоның символы болды. Даимоның қызметінде олар әкімшілік сотта, басқаруда, әскери басқаруда жұмыс істеді. - Этикет және өмір салты: - Қауымдастық нормалары, жасына, рөлге сай мінез-құлық, қарсыластармен ұқыпты қарым-қатынас, құрмет көрсету. - Әскери-рухани дәстүрлер: - Халықпен байланыс, даңқты өсиет, дуэльдік дәстүрлер, кейде сахнада да жоққа шығарылмайтын же-жауапқершілік. Харэки (сеppуку/ self-sacrifice) — қатаң абырой күйінде қажет болған жағдайда қолданылғандай қабылданған. - Құбылыстардың эволюциясы: - Эдо кезеңінде самурайлар әкімшілік-бюрократиялық рольге көбірек ауысып, әскери-жауынгер стильі мен рухы «самурай рухы» ретінде идеалданды. Мейджи кезеңінде әскери-әлеуметтік мәртебе аяқталды, бірақ халық санасында «самурай рухы» идеясы жалғасын тапты. Қысқа оқу-ұсыныс: - Тәсілдер мен сөздерді жаттау үшін келесі кілт ұғымдарды қайталап шықсаңыз жақсы болады: samurai, Bushido, bunbu ryodo, jito, shugo, kokudaka, han, daimyo, bakuhan taisei. - Мысал сұрақтар: - Самурай сөзі нені білдіреді және оның тарихи қалыптасуы қандай кезеңдерде жүрді? - Shoen жүйесі қалай жұмыс істеді және ол жер иелену мен салыққа қалай әсер етті? - Эдо дәуіріндегі kokudaka жүйесі неге негізделген және ол самурайлардың табысын қалай анықтаған? - Bushido қандай моралдық құндылықтарды қамтиды және Bunbu Ryodo не үшін маңызды? - Мейджи реставрациясы кезінде самурай класы неге айналды және қандай өзгерістер жүзеге асырылды? Егер қажет болса, белгілі бір үзікті не нақты тарихи кезеңді (мысалы, Камакура немесе Эдо дәуірі) тереңірек түсіндіре аламын немесе дайындалу үшін қысқа тест-сұрақтармен бірге нақты тақырыптық жоспар жасап бере аламын.