Салт-дәстүрлер халықтың өмір-тұрмысынан, шаруашылық-тіршілігінен, дүниетанымынан туындайтын мәдени құбылыс. Салт-дәстүр ұзақ тарихи мерзімде қалыптасып, халықтың санасына сіңіп,…

Салт-дәстүрлер халықтың өмір-тұрмысынан, шаруашылық-тіршілігінен, дүниетанымынан туындайтын мәдени құбылыс. Салт-дәстүр ұзақ тарихи мерзімде қалыптасып, халықтың санасына сіңіп, ұлтты басқа этностардан ерекшелендіреді. Әр ұлттың өзіне тән ерекшелігі бар. Қандай халықтың болмасын салт–дәстүрлері сол халықтың мінез–құлқын, қасиеттерін көрсетеді. Мысалы: қазақтарға тән бауырмалдық, қонақжайлық. Әрине, бұл қасиеттер басқа халықтарда да бар, алайда ол әр халықта әр қырынан көрініс береді. Салт-дәстүрдің тәрбиелік мәні зор. Қазақ халқы салт-дәстүрге бай. Әдет, ғұрып, тыйым, дағды бәрі осы салт-дәстүр көрінісі. Қазақтың салт-дәстүрлерін олардың қоғамдағы атқаратын қызметіне қарай отбасылық және қауымдық-қоғамдық салт-дәстүрлер деп шартты түрде үлкен екі топқа бөлуге болады. Отбасылық дәстүрлерге баланың дүниеге келуі, ержетуі, келін түсіру, қыз ұзату т.б. жатады. Қауымдық-қоғамдық салт-дәстүрлерге наурыз тойы, құрбан айт, ораза айт, ас беру, т.б. Қазақтың шаруашылыққа, тұрмыс-тіршілікке байланысты әдет-ғұрыптары да көп. Сүйінші - қуанышты хабарды бірінші болып жеткізген адамға берілетін сый. Қуанышты хабар жеткізуші «Сүйінші, сүйінші!», — деп жұртқа хабар береді. Хабардың маңызына, сүйінші берушінің қолының ашықтығына қарай сүйінші көлемі әртүрлі болады. Көрімдік– жаңа түскен келінді, жаңа туған нәрестені, ботаны алғаш көргенде берілетін сый. Ат қою.Қазақ балаға атты әр түрлі ырымға сүйеніп қойған. Мысалы, баласына соған тартсын деп бір жақсы адамға ат қойғызған немесе жақсы адамның атын қойған. Мысалы, Абылай, Абай, Шоқан т.б. деп белгілі, даңқты адамдардың атын берген. Баланың атын Аллаберген, Қүдайберген, Тілепалды деп те қойған. Мұндай аттарды ұзақ күткен, құдайдан тілеп алған балаларға қойған. Қазақ кейде баласына жағымсыз да ат қойған. Мысалы, Күшікбай, Қасқырбай, т.б. Әдетте мұндай атты баласы өле берген соң, тіл-көз тимесін деп қоятын болған. Сондай- ақ Ұлболсын, Тоқтасын, Тұрсын, т.б. деген аттарды да қойған. Бесікке салу рәсіміне әйелдер шақырылады. Баланы бесікке салу елдегі сыйлы анаға тапсырылатын. Бала дүниеге келгеніне 40 күн толғанда қырқынан шығарады. 40 күнге дейін балаға тіл-көз тимесін деп сырт адамға көрсетпеген. Қырқынан шығаруға да көрші, туыстардың әйелдері келеді. Бұл күні баланың шашын (туғандағы шашы), тырнағын алады, 40 қасық суға шомылдырады. Бала жүре бастағанда оның тұсауын кесу рәсімі жасалады. Баланың аяғын ала жіппен байлайды да, бала жүрейін дегенде түсауды кесіп жібереді Қазақта ала жіп адалдықтың белгісі саналған. Бұл бала адал болып өссін деген тілектен туған ырым. Отау көтеру «үйлену, жұпты болу» деген мағынаны білдіреді. Әдетте ұлы үйленетін, қызы тұрмысқа шығатын ата-ана алдымен отау (үй) дайындаған. Қыз жасауына отау қосыла берілген. Отау жас отбасының бақыт шаңырағы болып саналатындықтан, оны әсемдеп, әдемілеп, толық жабдықтайды. Оған көрші – көлем, жақын-туыс түгел араласады. Алғашқы дастарқан жайылады, шашу шашып, «құтты болсын» айтылады. Отау әке үйінің оң жағына тігілген. Сократите текст,сделайте более понятные предложения, чтобы смысл сохранился,чтобы пересказать