Үйге қысқа даярлық үшін көмір әкелінді. Бірінші күні бес бүтін жетіден жиырма төрт т көмір, ал екінші күні одан Алты бүтін тоқсан алтыдан он бес т артық көмір әкелінді. Екі күнде…

Осы есепті шешу үшін біз бірінші және екінші күнде әкелінген көмірдің мөлшерін анықтап, кейін қосамыз.

Бірінші күн:

Бірінші күні «бес бүтін жетіден жиырма төрт т» көмір әкелінген. Бұны бөлшек түрінде жазсақ:

\[ 5 \frac{7}{24} = \frac{5 \times 24 + 7}{24} = \frac{120 + 7}{24} = \frac{127}{24} \text{ т} \]

Екінші күн:

Екінші күні бірінші күннің мөлшерінен «алтынан тоқсан алтыдан он бес т артық» көмір әкелінді.

Алдымен, «алты бүтін тоқсан алтыдан он бес т» көмірді бөлшек ретінде жазайық:

\[ 6 \frac{96}{15} = \frac{6 \times 15 + 96}{15} = \frac{90 + 96}{15} = \frac{186}{15} \text{ т} \]

Енді, екінші күнде әкелінген көмірдің толық мөлшерін есептеу үшін, бірінші күннің көмірінің мөлшерін екінші күнге қосамыз.

Екінші күннің көмірін есептеу үшін, алдымен бірінші күннің мөлшерін екінші күннің мөлшеріне қосу керек:

Екі күндегі көмірді қосу формуласы:

\[ \text{Барлығы} = \frac{127}{24} + \frac{186}{15} \]

Ортақ бөлім табу:

Біздің бөлшектеріміздің ортақ бөлімі 120 (24 және 15). Сондықтан, екі бөлшекті де 120 бөлімге келтірейік:

1. \( \frac{127}{24} \):
   \[ \frac{127 \times 5}{120} = \frac{635}{120} \]

2. \( \frac{186}{15} \):
   \[ \frac{186 \times 8}{120} = \frac{1488}{120} \]

Енді, осы екі бөлшекті қосамыз:

\[ \frac{635}{120} + \frac{1488}{120} = \frac{635 + 1488}{120} = \frac{2123}{120} \]

Бұны бөлшек ретінде қысқарту:

Енді, \(\frac{2123}{120}\) бөлшегін қарастырамыз. 2123 пен 120 арасында ортақ бөлгіш жоқ, сондықтан бөлшекті қысқартудың қажеті жоқ.

Аралас санға келтіру:

Енді \(\frac{2123}{120}\) аралас сан ретінде жаза аламыз:

2123-ті 120-ға бөлгенде, бізде:

\[ 2123 \div 120 = 17, \text{ қалдығы } 83 \]

Сондықтан:

\[ \frac{2123}{120} = 17 \frac{83}{120} \]

Қорытынды:

Сонымен, екі күнде жалпы \( 17 \frac{83}{120} \) тонна көмір әкелінді.