Прычыны характар і вынікі польска савецкай вайны ў 1919 1921г для кожнага з бакоў што ў ёй удельнічалі

Ніжэй — тлумачэнне пра прычыны, характар і вынікі польска‑савецкай вайны 1919–1921 гг для асноўных бакоў, што ўдзельнічалі ў канфлікце. Пры надзгодненні можам дадаць канкрэтныя падзеі або лініі фронту. 1) Польшча (Другая паляшская Рэспубліка) - Прычыны - Забеспячэнне бяспекі ўсходніх меж і стварэнне буфера супраць рэвалюцыйнага Расійскага лагеру, які захацеў распаўсюдзіць рэвалюцыю на Захад. - Вяртанне частак зямель былой Рэчы Паспалітай (летувіскі, беларускі і прамыя землі) і рэалізацыя нацыянальнай практыкі адраджэння дзяржаўнасці. - Праграма інтэграцыі Усходняй Еўропы ў польскую палітыку (ідэя Międzymorza) і пашырэнне ўплыву ўкраінскіх і беларускаяй тэрыторый. - Характар вайны - Ваяры на вялікіх фронтах з гібкай лініяй фронту; шматлікія мясцовыя баявыя дзеянні на тэрыторыях Украіны і Беларусі. - Саюзы з украінскімі (UNR) і беларускімі нацыянальнымі групамі, якія імкнуліся да незалежнасці сваіх краёў, але апынуліся пад польскім кіраваннем пасля падпісання Riga. - Эканоміка і мабілізацыя: значныя страты, высокая гулкавая актыўнасць, але згодна з планам зменлівай вайны. - Вынікі - Вялікая частка Усходняй Беларусі і Усходняй Украіны апынулася пад кантролем Польшчы (па Riga 1921 года). У выніку межы Усходняй Еўропы былі ссунуты на захад. - Узмацненне польскай дзяржавы за кошт пашырэння яе тэрыторыі і насельніцтва, але павелічэнне напружання з літоўцамі, украінцамі і беларусамі. - Доўгасцяжныя напружанні з СССР і адчужэнне ўнутранай палітычнай стабільнасці — праблемы з нацыянальным суверэнітэтам на ўсіх краях. 2) Савецкая Расія/Саюз РСФСР (і ў далейшым Савецкі Саюз) - Прычыны - Захаванне і кансолідацыя рэвалюцыйнай сістэмы; прадухіленне распаўсюджвання антырэвалюцыйных рухаў у «зусім» суседніх тэрыторыях. - Забеспячэнне бяспечнага заходняга боку рэвалюцыі, утрыманне прамога ўплыву на славянскія землі,Ukraine і Беларусі, каб ствараць сацыялістычныя рэспублікі паўсюль. - Эканамічныя і палітычныя мэты: захаванне сувязі з харчовымі і матэрыяльнымі рэсурсамі і выхад на фланг Еўропы. - Характар вайны - Масіраваная вайна з элементаў ваеннай рухлівасці і контрнаступленняў; актыўныя дзяржаўныя арміі, але таксама партызанска‑мясцовыя дзеі на Беларусі і Украіне. - Неўхільная барацьба за канцэнтрацыю тэрыторый: нявызваленне заходніх рэгіёнаў — вынік шокавых аперацый і мірных дамоў. - Вайна з рэвалюцыйных ідэалаў у рамках змагі за палітычны кірунак і выкананне замежнай палітыкі. - Вынікі - У адпаведнасці з Трайпас Riga 1921 года, СССР згубіў частку заходніх зямель (заўважна — заходнюю Беларусь і частку заходняй Украіны, якія сталі часткай Польшчы). Такім чынам, СССР захаваў суверэнітэт унутраных рэспублік УССР і БССР, але ўсведамляў межы з Еўропай. - Вайна фактычна далі партнёрска‑мірную межу: Польшча атрымала тэрыторыі, а СССР — межы на ўсходзе, што дазволіла сканцэнтраваць сілы на іншых праблемах грамадзянскай вайны, эканомікі і унутранага будаўніцтва. - Палітычна‑стратэгічна, вайна стала доказам магчымасці вызначаць новыя межы і змены ў межах Еўропы паміж дзяржаўнымі сацыяльна‑політычнымі структурами. 3) Украінская Народная Рэспубліка (UNR) - Прычыны - Жаданне незалежнай дзяржаўнасці падчас распаду імперыі; абарона тэрыторыі Украіны ад расійскіх і польскіх амбіцый. - Жаданне падтрымаць сувязь з Польшчай як часовы моцны блок супраць савецкай сістэмы. - Характар вайны - Аб’яднанне ва Украіне з польскімі войскамі; змагаліся супраць Савецкай Расіі, але з часам супраць польскага кіравання часткай тэрыторый. - Вайскова‑ адміністрацыйная дзейнасць на заходніх рэгіёнах Украіны; менш рэсурсаў у параўнанні з Польшчай і Савецкай Расіяй. - Вынікі - Незалежнасць UNR не была працягваючайся; у выніку тэрыторыі Украіны былі падзелены паміж Польшчай (заходняя Украіна) і Савецкай Расіяй. - Пасля канца вайны Украінская Савецкая Рэспубліка (УССР) стала часткай Савецкага Саюза; нацыянальная самастойнасць Украіны была задаволена толькі ў маштабе савецкай сістэмы. 4) Беларуская Народная Рэспубліка (BNR) - Прычыны - Жаданне беларускай дзяржаўнасці, захаванне моваў і культурнай ідэнтычнасці ў час распаду Расійскай імперыі. - Жаданне супрацоўнічаць з Польшчай як часовае абсталяванне для абароны ад савецкай экспансіі. - Характар вайны - Супраціўленне савецка‑расійскім і польскім сілам з боку нацыянальных беларускіх структураў; частка аперацый праводзілася сумесна з палякамі. - Менш рэсурсаў, але палітычнае значэнне як сімвал нацыянальнай барацьбы. - Вынікі - Захоп заходняй Беларусі Польшчай пасля Riga; БНР як незалежная дзяржава далёка не стала асноўнай палітычнай сілай, яе ваенная і палітычная ўлада зменшылася з часам. - Пазнейшай уключаныя тэрыторыі БССР стала часткай Савецкага Саюза; нацыянальная ідэнтычнасць Беларусі інтэгравалася ў савецкую сістэму. Дадатковыя важныя аспекты: - Вайна 1919–1921 гг была шматслаёвай: асноўныя баі вялася паміж Польшчай і СССР, але ўдзельнічалі таксама Украінская Народная Рэспубліка, Беларуская Народная Рэспубліка і іншыя нацыянальныя групы, часткова праз супрацоўніцтва з Польшчай. - Выніковая лінія канфлікту — Рыжскі мір 1921 года: Польшча атрымала кантроль над часткай Усходняй Еўропы (заходняя Беларусь і заходняя Украіна), а тэрыторыі, якія раней лічыліся часткай Украінскай і Беларускай савецкіх рэспублік, застаюцца пад Польшчай на пэўны час; Савецкая Расія/СССР захаваў сувязі з Усходняй Еўропай і ўсталяваў межы, якія існавалі амаль да 1939 года. Калі трэба, могу дадаць канкрэтычныя даты баявых дзеянняў, прынцыпы і тлумачэнні па кожнаму бачнаму фронту (напрыклад, спроба наступу Польшчы ў 1920 годзе, Бітва на Варшаве, аперацыя сіл УНР у 1919–1920 гадах і г.д.), а таксама прыклады асноўных дамоўленасцей паводле Рыжскага міру.